နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှု ကဏ္ဍ
အပတ်စဉ် | ငြိမ်းချမ်းရေးသုံးသပ်ချက်
ဇန်နဝါရီလ ၂၁ရက်နေ့ ၊ ၂၀၂၆ခုနှစ်
(၂၀၂၆) ခုနှစ်သည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (ASEAN) အတွက်သာမက မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းအတွက်ပါ သမိုင်းဝင်အချိုးအကွေ့တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် အာဆီယံ၏ အလှည့်ကျဥက္ကဌတာဝန်ကို စတင်ရယူလိုက်ချိန်တွင် မြန်မာ့အရေးသည် ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်ရေးကို ခြိမ်းခြောက်နေသည့် အကြီးမားဆုံးသော စိန်ခေါ်မှုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ပါသည်။ (၂၀၂၁) ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော အာဆီယံ ဘုံသဘောတူညီချက် (၅) ချက် (Five-Point Consensus – 5PC) သည် (၅) နှစ်နီးပါး ကြာမြင့်လာသည့်တိုင်အောင် လက်တွေ့တွင် သိသာထင်ရှားသော အောင်မြင်မှု တစ်စုံတစ်ရာ မရရှိခဲ့ဘဲ အလုပ်မဖြစ်တော့သည့် အနေအထားသို့ ဆိုက်ရောက်နေပြီဖြစ်ပါသည်။ အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စု၏ ကတိကဝတ်များကို လျစ်လျူရှုမှု၊ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တိုးပွားလာသော အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် တစ်ဖက်သတ် ကျင်းပနေသော ရွေးကောက်ပွဲများသည် အာဆီယံ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ဗဟိုချက်ကျမှုကို ပြင်းထန်စွာ စမ်းသပ်လျက်ရှိပါသည်။ ဤသုံးသပ်ချက်စာတမ်းသည် (၂၀၂၆) ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော မြန်မာ့အရေးနှင် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုများ၊ ဖိလစ်ပိုင်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရှိနေသော အာဆီယံ၏ အနာဂတ်နှင့် မြန်မာ့အရေးအပေါ် အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ တင်ပြထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အလှည့်ကျဥက္ကဌ ဖိလစ်ပိုင်၏ ဆောင်ရွက်လာနိုင်သည်များကို အသားပေးလျက်၊ အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် အလုပ်မဖြစ်တော့ကြောင်းကို အချက်အလက်များနှင့်တကွ သုံးသပ်ပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။
များမကြာမီကာလတွင် ကျင်းပတော့မည့် မြန်မာ့အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စု၏ (၂၀၂၅) ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မွန်တို့၏ နိုင်ငံရေးပါတီဖြစ်သော မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ (Mon Unity Party) သည်လည်း ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သွားမည်ဖြစ်ပါသည်။ ပြီးခဲ့သည့် နိုဝင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ၏ ရွေးကောက်ပွဲ မူဝါဒသဘောထားများကို အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စု ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြန်မာ့ရုင်မြင်သံကြားမှ ထုတ်ပြန်ထားပြီး ပါတီ၏ တရားဝင်လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာတွင်လည်း ပြန်လည်ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ယ္ခုသုံးသပ်ချက်စာတမ်းတွင် ထိုထုတ်ပြန်ထားသည့် မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မူဝါဒသဘောထားများကို အသားပေးသုံးသပ်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် စစ်အုပ်စု၏ (၂၀၂၅) ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲကို ဆန့်ကျင်သွားမည့် မွန်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၏ သဘောထားရပ်တည်ချက်တချို့ကိုလည်း ကောက်နုတ်ဖော်ပြသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။
စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းကာလတွင် မွန်ပြည်နယ်သည် ၎င်း၏ စက်သုံးဆီ ဖြန့်ဖြူးရေးစနစ်ကို ရန်ကုန် (သီလဝါဆိပ်ကမ်း) မှ မုဒုံမြို့နယ်ရှိ Puma International Port Terminal (ရာဇာမင်း ဆိပ်ကမ်း) သို့ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု လျှော့ချသည့် ပုံစံဖြင့် ပြောင်းလဲတင်သွင်းခဲ့သည်။[1] ဤစနစ်ပြောင်းလဲမှုသည် ဆီပန့်မလုံလောက်မှု၊ နယ်စပ်ဒေသသို့ တရားမဝင် တင်ပို့မှုများ နှင့်အတူ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းချက်များ ကစက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့်ဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းသည် ဒေသတွင်းအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော အာဆီယံ (ASEAN) ၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ဗဟိုပြုမှု (Centrality) ကို စိန်ခေါ်နေသည့် အဓိကပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်မှ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်အထိ ကာလအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုများ၊ အထူးသဖြင့် အာဆီယံနှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို လေ့လာကြည့်ပါက မြန်မာ့အရေးသည် အာဆီယံစားပွဲဝိုင်းပေါ်တွင် အရေးပါသော ခေါင်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ဤသုံးသပ်ချက်စာတမ်းတွင် မြန်မာ့အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ၏ စုပေါင်းဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မလေးရှား၊ ထိုင်းနှင့် ဖိလစ်ပိုင် စသည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ တစ်သီးပုဂ္ဂလ သဘောထားရပ်တည်ချက်များနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ တုံ့ပြန်မှုများကို သုံးသပ်တင်ပြသွားမည်ဖြစ်ပါသည်။
