သၞာံ (၂၀၂၆) ဂိတုဂျူလာၚ် စၟတ်တ္ရဲ (၁၃) စဵုကဵုစိုပ် ဂိတုအဝ်ဂေတ် စၟတ်တ္ရဲ (၁၄) ဂှ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန် ကေုာံ ဒေသမဆက်စပ်တအ်ဂှ် အကာဲအရာပရေၚ်ပၞာန် ဟွံညိၚ်ဝပ်အာမွဲသာ် ဆက်ကြံၚ်မ္ရိုဟ်မံၚ်ဖိုဟ်ရ။ ရံၚ်ကဵုအခိၚ်ကာလမ္ဂး ၜိုန်ရဒှ်မံၚ် အခိၚ်ဥတုဗြဲကသီုကီုလေဝ် ပေါဲဗတိုက်တအ် ဆက်နွံမံၚ်တုဲ ပွိုၚ်လုကဴကာလဏံ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် ပေါဲဗတိုက် (၃) ဝါ က္တဵုဒှ်လဝ်တုဲ ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုက္ၜၚ်ကျာ (၂) ဝါ၊ ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုလွဟ်ဇၞော် (၇) ဝါပြၚ်လေဝ် က္တဵုဒှ်လဝ်ကီုရ။ စပ်ကဵုအကာဲအရာတံဏံတုဲ ရံၚ်ကဵုတိဍာ်ဒေသမ္ဂး ဒေသသၠုၚ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန် ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ပေါဲဗ္တိုက်ဂမၠိုၚ် က္တဵုဒှ်လဝ်နွံတုဲ ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ၜဳကလေၚ် ကေုာံ ပွိုၚ်ဍုၚ်ကျိုက်ထဝ် လ္ပာ်ဒေသသၟဝ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် ၜိုန်ရပေါဲဗတိုက်ဟွံမွဲကီုလေဝ် ဆက်တုဲဂွံဆဵုကေတ်မံၚ် ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုက္ၜၚ်ကျာ ကေုာံ ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုလွဟ်ဇၞော်တံရ။
ပေါဲဗတိုက်ဗလးတိ ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်
ပွိုၚ်လုကဴကာလဏံ ပေါဲဗ္တိုက် မက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန်ဂမၠိုၚ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်သၟးရ။ ဂိတုဂျူလာၚ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ရဲ (၁၆) ဗ္ဒါဲဍုၚ်ခေါဇာဂှ် ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် (MSRF) မၞုံသၟဝ်ပၠတရဴ ကံၚ်ဇြဳဖက်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် (MSFC) ကဵု ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ ဒှ်လဝ်ပေါဲဗတိုက်နွံရ။ တုပ်သာ်ဂှ်ကီု ဂိတုဂျူလာၚ် စၟတ်တ္ရဲ (၂၆) အကြာကွာန်အံၚ်သာယာကဵု ကွာန်ကၞေၚ်တၟအ်ဂှ် ဒပ်စဵုဒၞာညးဍုၚ်ကွာန် တဗၚ်ယှိုဲထဳကဝ်ကျိုက် မၞုံသၟဝ်ပၠတရဴ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူကရေၚ် (KNLA) တမ်ဒပ် (၂၇)၊ ဒပ်ပါ် (၁) ဂှ်ကီု၊ ဂိတုအဝ်ဂေတ် စၟတ်တ္ရဲ (၈) ဗ္ဒါဲကွာန်တြေံ (အောၚ်သပြေ) ဂှ် ဒပ်မန်ရာမည (RMA) တမ်ဒပ် (၉၀၁) မၞုံသၟဝ်ပၠတရဴ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ−ဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန် (NMSP-AD)၊ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် (MSRF) ဒပ်ပါ် (၄)၊ ဒပ်ဒမၠုက်ရေဝ် (YGF/တမ်ဒပ် ၈၀၀၁) မၞုံသၟဝ်ပၠတရဴ ဗျူဟာ (၃၃)၊ ဒပ်စဵုဒၞာညးဍုၚ်ကွာန် (PDF) တအ်ကဵု ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတအ် ဒှ်လဝ်ပေါဲဗတိုက်ညးသ္ကအ် နွံရ။
ပေါဲဗ္တိုက်ဂမၠိုၚ်ဝွံ ရံၚ်ကဵုအခိၚ်ကာလကီု၊ ဗၞတ်ထ္ၜိုတ်ပရေၚ်ပၞာန်တံမ္ဂး ဒှ်ပရေၚ်လဝေၚ်ပၞာန်လၞုက် ဒပ်ပၠန်ဂတးတံရ။ ဆဂး ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်ဂှ် ပေါဲဗတိုက်ဗလးတိသၟးဟွံက သီုကဵုပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုက္ၜၚ်ကျာ ကေုာံ ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုလွဟ်ဇၞော်တံလေဝ် က္တဵုဒှ်လဝ် နွံတုဲ တၚ်ဏံဟေၚ် ဒှ်တၚ်ဗဂဵုပၟတ် ကုပရေၚ်ကြံၚ်မ္ရိုဟ်ပၞာန် အပ္ဍဲဒေသဂှ်ရ။
ဗွဲတၟေၚ် ဂိတုအဝ်ဂေတ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ရဲ (၁၁) ဗ္ဒါဲကွာန်ဆောထာ ပ္ဍဲကၠအ်မွဲဒၞာဲဂှ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ သုၚ်စောဲ မခတိုခ် လျိုၚ် (500) pounds (၃) မတုဲ ဗတိုက်ကၠုၚ် နကဵုက္ၜၚ်ကျာရ။ ပ္ဍဲကဵုတ္ၚဲဂှ်ရ ကွာန်သၟိၚ်ကျေဝ်ဂှ်လေဝ် ဒးဒုၚ်ခဍာၚ်ပန်လဝ်ကဵု လွဟ်ဇၞော်ကီုရ။ ကွာန်ၜါဏံဂှ် ဒှ်ကွာန်မၞုံ ပ္ဍဲတိဍာ် (KNU)၊ ခရိုၚ်ဒူပလာယာ၊ ပွိုၚ်ဍုၚ်ရေဝ်၊ သၟဝ်ပွိုၚ်တိုက် ကွာန်သၟိၚ်ကျေဝ်ရ။
ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုက္ၜၚ်ကျာ ဆက်ဒှ်မံၚ် ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာရးမန်
ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် ပေါဲဗတိုက်ဗလးတိ ဟွံက္တဵုဒှ်လဝ် မွဲသာ်ကီုလေဝ် ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုက္ၜၚ်ကျာ ကေုာံ ပရေၚ်ဗ္တိုက်နကဵုလွဟ်ဇၞော်တအ် ဆက်ဒှ်မံၚ်ဖိုဟ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဂိတုအဝ်ဂေတ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ရဲ (၄) ဂှ် ကွာန်လယ်တောကြီး ကေုာံ ကွာန်ဖိုးဝါးသိမ် မၞုံပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ၜဳကလေၚ် တအ်ဂှ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတအ် ခဍာၚ်ပန်လဝ် နကဵုလွဟ်ဇၞော် ပ္ဍဲအခိၚ်ဗ္တံရ။ ပ္ဍဲမွဲတ္ရဲဓဝ်ဟေၚ် ပ္ဍဲပွိုၚ်ဍုၚ်ကျိုက်ထဝ် ဗ္ဒါဲကွာန်ကျောက်ဖျာဂှ်လေဝ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ သုၚ်စောဲ မခတိုဟ် လျိုၚ် (500) pounds (၂) မတုဲ ဗတိုက်ကၠုၚ် နကဵုက္ၜၚ်ကျာကီုတုဲ ကွာန်ဇီးပြောၚ်း(၅)၊ ကွာန်ကညၚ်တောၚ် ကေုာံ ကွာန်တြေံမိုးဘောတအ်ဂှ်လေဝ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ ခဍာၚ်ပန်လဝ် နကဵုလွဟ်ဇၞော်ကီုရ။
သ္အာၚ်နူဂှ်ပၠန်မ္ဂး ဂိတုအဝ်ဂေတ် ပ္ဍဲစၟတ်တ္ရဲ (၅) ပွိုၚ်ဍုၚ်ကျာ်ထဝ် ကွာန်ငှက်ပျောတောဂှ်လေဝ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵု နူဌာန်ဂအုပ် (၄၄) ဂှ် ခဍာၚ်ပန်ကဵုလွဟ်ဇၞော် (၂) မကီုရ။ ရံၚ်ကဵု အကာဲအရာတံဏံမ္ဂး ပ္ဍဲဒေသသၟဝ်ကျာ တွဵုရးဍုၚ်မန်ဂှ် အခိၚ်ကာလ ပေါဲဗတိုက်ဗလးတိ ဟွံမွဲကီုလေဝ် ပရေၚ်ဗ္တိုက် သုၚ်စောဲက္ၜၚ်ကျာ ကေုာံ လွဟ်ဇၞော်တံဂှ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ ဟွံဒေါံဇူ သုၚ်စောဲမံၚ် ကြာန်န်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အကာဲအရာပရေၚ်ပၞာန်လၟုဟ်ဂှ် ဖန်မဒှ်မံၚ် အန္တရာဲ သွက်ညးဍုၚ်ကွာန် မၞုံပ္ဍဲဒေသ ပဋိပက္ခပၞာန်ဂှ်သၟးဟွံက သီုကဵု အလုံညးဍုၚ်ကွာန်မွဲ ဒှ်မံၚ်အန္တရာဲကီုရ။
နိဂီု
သ္ဒးသရောပ်မ္ဂး ပေါဲဗ္တိုက် မက္တဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုၚ်မန် ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် ဟိုတ်နူကြတ်ပန် ကရောၚ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံတုဲဟေၚ် ပေါဲဗ္တိုက် က္တဵုဒှ်လဝ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ ထ္ပက်ကၠုၚ်ပၞာန် ကေုာံ ဂေတ်ဂ္ၚေၚ်မံၚ် တိဍာ်ယျရောၚ် ဟီုစဂွံရ။
ကြဴနူပေါဲရုဲမာဲတုဲဂှ် ဂၠံၚ်ဇၞော် ဘုရားကြီး-မတ်မလီု-ထဝါဲ-ဗိက်-ဘုတ်ပြင်း-ကံသံၚ်ဂှ် ဒှ်ဂၠံၚ်ကိုန်စဳမာန် မဟာဗျူဟာ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကိစ္စဇၞော် သွက်တၠအဝဵုပၞာန်တံတုဲ ကာလလၟုဟ် စတုဲပဠေဝ်ပၠေတ်ကၠုၚ် သၠဲပ္တိတ်မံၚ်ဂၠံၚ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဆ္ဂးကီုလေဝ် ဂၠံၚ်ဇၞော် သ္ကုတ် ဇြပ်ဗု-ရေဝ်-ဒဵုသၠဲဂှ် ဒပ်ပၠန်ဂတးတံ ထိၚ်ဒဝ်လဝ်တုဲ ဒှ်မံၚ်ဓစုက်ဒၠ သွက်တၠအဝဵုပၞာန်တံရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံကလေၚ်ထိၚ်ဒဝ် ဂၠံၚ်ဏံမာန်ပၠန်ဂှ် ပရေၚ်ထပက်ပၞာန် ကေုာံ ပရေၚ်ဂေတ်ဂ္ၚေၚ်တိဍာ် လ္တူဂၠံၚ်ဇၞော်ဏံဂှ် ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတအ် သၠုၚ်ပ္တိုန်ကၠုၚ် အသိၚ်လေဝ် ဒှ်မာန်တုဲ လ္ပာ်ဒပ်ပၠန်ဂတးတံလေဝ် ပွမခိုၚ်ပ္တိုန် ဒြဟတ်လ္ပာ်ဂၠံၚ်ဇၞော်ဏံလေဝ် ဒှ်ကၠုၚ်မာန်ရ။ ဟိုတ်သာ်ဂှ်တုဲ ပရေၚ်ကြံၚ်မ္ၚိုဟ်ပၞာန် အကြာဒြဟတ်ၜါလ္ပာ်တံ ဗီုလဵုပြံၚ်သၠာဲကၠုၚ်မာန်ရောဂှ် ဒှ်တၚ်သ္ဒးမၚ်ကျောဝ်ရံၚ်ရောၚ် မ္ဒးပ္တိုန်ထ္ၜးဏာရအဴ။
