နိဒါန်
လ္ပါ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် နကဵုပရေင်ကလုတ် ဗွဲတၟေင် ဒှ်တင်ဂွံဒြဟတ်တုဲ ညးဂမၠိုင်တအ် အဃောသ္ၚဳဂၠိပ်မံင် ပရေင်ပၠန်ဂတး ဍိုန်လျစှ်ေမံင်ဂှ်၊ ဒပ်မန်ရာမည (RMA)တအ် ဝေင်မံင်ပၞာန် လ္ပါ်သၠုင်ကျာ ဍုင်မန်−ဗၟာ ဂၠိုင်ကၠုင်တုဲ ထ္ၜးကၠုင်အစောန်စရာဲရ။ နကဵု ဌာန်ကွတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ရးမည (RICE) ဝွံ ဒုင်သ္ဇိုင်ကဵု ဒေသသၠုင်ကျာ (၁၄) ပွိုင်ဍုင်တုဲ ကံက်မံင်တင်ဂၞင် စပ်ကဵုပဋိပက္ခပၞာန် မတွံဂး ပရေင်ပေါဲဗ္တိုက် နာနာတံရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အကာဲအရာပဋိပက္ခပၞာန် မဒှ်ကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ၝာ ပွိုင်မွဲဂိတုဏံဂှ် ပ္တိုန်ထ္ၜးလဝ် ပ္ဍဲတမ်လိခ်ဝွံရောင်။
တင်ဂၞင် စပ်ကဵုပဋိပက္ခဂမၠိုင်
သၞာံ ၂၀၂၆၊ ပ္ဍဲအကြာဂိတုအံက်တဝ်ၝာဝွံ နကဵုတင်ဂၞင် ဌာန်ကွတ်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ရးမည (RICE) မ္ဂး ပွိုင်မွဲဂိတု အပ္ဍဲ (၁၄) ပွိုင်ဍုင်ဂှ် ပေါဲဗ္တိုက် (၁၀) ဝါ၊ လွဟ်ဇၞော် (၁၉) ဝါ၊ ပရေင်ဗတိုက်နကဵုက္ၜင်ကျာ (၆) ဝါ ကေုာံ ပရေင်ဗ္တိုက်နကဵုစက်ဗရုသာဲ (၄) ဝါ က္တဵုဒှ်လဝ်နွံရ။ ရံင်အာ နလၟေင်ပွိုင်ဍုင်မ္ဂး ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် (၃) ဝါ၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ် (၃) ဝါ၊ ပွိုင်ဍုင်ကအ်ကြိက် (၂) ဝါ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု (၁) ဝါ ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်ဇြပ်ဗုတအ် (၁) ဝါတုဲ ဒှ်ကၠုင်ပေါဲဗတိုက်ၜါလ္ပါ်နွံရ။ ပရေင်ပန်နကဵုလွဟ်ဇၞော် လၟိဟ်ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ရ။ ပရေင်ဗ္တိုက်နကဵုစက်ဗရုသာဲတံလေဝ် ဒှ်ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် လၟိဟ်ဂၠိုင်အိုတ်ပၠန်ရ။ ဆဂှ်ဟွံက ဗ္တိုက်နကဵုက္ၜင်ကျာဂှ်လေဝ် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်ၜဳကေလင်တအ် ဒးဒုင်ဗ္တိုက်လဝ် ဇၞော်ကဵုဲဒြဟတ်ရ။
ပရေင်ဇီုကပိုက် လ္တူညးဍုင်ကွာန်
ဟိုတ်နူပဋိပက္ခပၞာန်တုဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးဒုင်အိုတ်အာလမျီု (၁၃) တၠနွံတုဲ (၁၈) တၠဂှ် ဒးလဝ်ဘဲဝပ်နွံကီုလေဝ် သ္ၚိညးဍုင်ကွာန် နလၟိဟ် (၂၇) မလေဝ် မ္ဒးလီုလာ်အာလဝ်နွံရ။ ဆဂှ်ဟွံက ညးဍုင်ကွာန် ဒးဒုင်ရပ်စပ်ကဵုပၞာန်ဗၟာ အပံင်သီုဖအိုတ် နွံ (၁၆) တၠ နွံရ။ ပ္ဍဲဂှ်ဝွံ ပၞောဝ်ကဵုလၟိဟ်ဂမၠိုင်ဂှ် (၈) တၠဝွံ သ္ပဟိုတ်ကဵုသၞောဝ်ယိုက်ဝန်ပၞာန်၊ (၃) တၠဂှ် အခိင်ထပက်မံင်မုက်ပၞာန် ဒးရပ်နွံ၊ (၅) တၠဂှ် နကဵုပရေင်တၞဟ်ဟ်တုဲ ဒးဒုင်ရပ်စပ်လဝ်ရ။ ညးကလေင်ဗၠးတိတ်လဝ်နွံ (၆) တၠရ။
ရံင်အာ နကဵုပွိုင်ဍုင်မ္ဂး ပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် (၆) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်မတ်မလီု (၂) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် (၁) တၠ၊ ပွိုင်ဍုင်ဍာ်ဗု (၃) တၠ ကဵု ပွိုင်ဍုင်သဓီု (၆) တၠ ဒးဒုင်ရပ်လဝ်နွံရ။
ပေါဲဗတိုက် ဒပ်မန်ရာမည ကေုာံ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုင်မန်
ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ရဲ ၉၊ အခိင်ဗ္တံ ၁၁ နာဍဳ ၃၀ မိနေတ်ဂှ် တွဵုရးဍုင်မန်၊ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ် သကုတ်သၠုင်ကျာ ဍုင်ခေါဇာ တမ်ဒပ် ခလရ−၃၁ ဂှ် ဒပ်ပါ်ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုင်မန် လၟဟ်(၁) စဒှ်ကၠုင်ပေါဲဗ္တိုက် နူပါင်လုပ်သၞေဟ်ကင်တုဲ ဗ္တံ ၁၁ နာဍဳ ၄၅ မိနေတ်ဂှ် ကလေင်ဆုတ်အာရ။
သ္အာင်နူ MSRF တုဲ ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (AD) ဒပ်မန်ရာမည (RMA) လေဝ် လုပ်ဗ္တိုက်လဝ် ဒပ်ကံင်ဇြဳပၞာန် ၂ ဒပ် အဆက်ဆက်ရ။ ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ၚဲ ၂၄ အခိင်သဝ်တ္ၚဲၜိုတ် ၄ နာဍဳဂှ် လုပ်ပန်ဗ္တိုက်လဝ် ဒပ်ကံင်ဇြဳပၞာန် မဖျေံလဝ်ဗ္ဒိုပ်သၞေဟ်ကင် ပ္ဍဲကွာန်ဍုင်တြေံ၊ မၞုံဗ္ဒာဲကွာန်အစေန်၊ ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ဂှ် RMA တအ် လုပ်ဗ္တိုက်လဝ်တုဲ ကဆံင်အကြာပ်ဒပ်ဇၞော်(၁)တၠပါလုပ်တုဲ သၞတအ်ချိုတ် (၃) တၠ၊ (၄) တၠဂှ် ဒးဝပ်နွံရ။ လ္ပါ်RMA တအ် ဟွံဒးဝပ်မွဲသာ် ကလေင်ဆုတ်တိတ်ကၠုင်တုဲ ဗ္ဒိုပ်သၞေဟ်ကင်ဍုင်တြေံဂှ် ဗက်အာတ်မံင်သြန် ဟိုတ်နူ ပကီုပရာပ်မံင် ညးဍုင်ကွာန်တအ်ဂှ်ရ ဒးလုပ်ဗ္တိုက်ဏာရဂှ် RMA တအ် သ္ဂးလဝ်ရ။
သ္အာင်နူဂှ်ပၠန် ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ရဲ ၃၁ အခိင်နူဂယး ၜိုတ် ၅ နာဍဳဂှ် RMA တအ် လုပ်ပန်ဒပ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ဒြဟတ်နွံၜတ် (၄၀) တၠ ဖျေံလဝ်ဒၞာဲ ပ္ဍဲကွာန်ဆုကၠ ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် တွဵုရးဍုင်မန်ရ။ ပေါဲဗ္တိုက်လအ်ၜတ် ၁၀ မိနေတ်တုဲ လ္ပါ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ချိုတ် (၅) တၠ၊ (၅) တၠဂှ် ဒးဝပ်နွံ RMA ဟီုလဝ်ရ။ ပ္ဍဲပေါဲဗ္တိုက်ဂှ် နူဒပ်မန်ရာမည သ္ဂံင် (၁) တၠ သ္ဒးပူဇဲဏာလမျီု နွံရ။
တုဲပၠန် ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၂ စဵုကဵုစိုပ် စၟတ်တ္ၚဲ ၁၄ အကြာပွိုင် ၃ တ္ၚဲဂှ် တွဵုရးကရေင်၊ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်၊ ကွာန်(တံခွန်တိုင်)၊ နွံဗ္ဒါဲကွာန်ပုလိင်ဂှ် ဒပ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ဒှ်ပေါဲဗ္တိုက်ကဵု ဒပ်ပၠန်ဂတးမဟာမိတ်၊ မန်−ကရေင်ပံင်တောဲတအ် က္တဵုဒှ်လဝ် ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ်ရ။ ပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ဒပ်အမၠံက် (၃၁၈) မဖျေံလဝ်သဇိုင် ကွာန်အၜေတ်၊ ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ထပက်ကၠုင်ပၞာန်တုဲ သီုကဵု ဒပ်RMA ဒေသဂကောံပွိုင်ဍုင်မုဟ်ဍုင် ကဵု KNLA ဒပ်မဟာ (၆)၊ တမ်ဒပ် (၁၆) တအ် ထောံဖျေံမခတိုဟ်ဂၠိုင်ကဵုဝါကီုလေဝ် လ္ပါ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် စၟတ်တ္ၚဲ (၁၃) ဂှ် ထောံဖျေံမခတိုဟ် နကဵုက္ၜင်ကျာရ။ လ္ပါ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ချိုတ်ဗ္ဒါဲ (၃၀) နွံဏောင်ဂှ် ခယျလဝ်တုဲ လ္ပါ်ဒပ်ပၠန်ဂတးပံင်တောဲ မန်−ကရေင်တအ် သီဂွံ လွဟ်သၞ MA-1 ၃ ဇကိုအ် ကေုာံ မကမ်ဂမၠိုင်ရ။
တွဵုရးဍုင်မန် လ္ပါ်သၟဝ်ကျာ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးဒုင်ဘဲ
ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ရဲ ၉ စဵုကဵုစိုပ် စၟတ်တ္ရဲ ၁၅ တွဵုရးဍုင်မန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် ဒပ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ပန်ပှော်မံင်ဂှ်ရ ညးဍုင်ကွာန် (၈) တၠ ဒးချိုတ်အာတုဲ (၁၁) တၠဂှ် ဒးလဝ်ဝပ်နွံမံင်ဏောင်ဂှ် KNU လလောင်လဝ်ရ။ ကွာန်ပေါဲဗ္တိုက်ဟွံဒှ်တအ်လေဝ် ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ဂြာတ်ဖျေံမခတိုဟ် နကဵု က္ၜင်ကျာကီု၊ ပန်နကဵုလွဟ်ဇၞော် ကေုာံ ထောံဖျေံမခတိုဟ် နကဵု စက်ဗရုသာဲတအ်ကီု ဒှ်မံင်ပေါဲဗ္တိုက်ဆက်ဆက်ဏောင်ဂှ် သ္ဂးရ။
ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ၚဲ ၁၂ ကွာန်(ငှက်ပျောတော)ဂှ် ဗ္တိုက်နကဵုစက်ဗရုသာဲတုဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးချိုတ်အာ (၃) တၠ၊ ညးဒေသမွဲတၠဂှ် ဒးလဝ်ဝပ် ဇၞော်ကဵုဒြဟတ်တုဲ ဒးကုတ်ထောံဇိုင် မွဲလ္ပါ်ရ။ တုဲပၠန် ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ စၟတ်တ္ရဲ ၁၃ ဂှ် ပ္ဍဲကွာန်(အလူးရွာကြီး)ဂှ် ဂြာတ်ဖျေံမခတိုဟ် နကဵုက္ၜင်ကျာတုဲ ညးဍုင်ကွာန် (၅) တၠ ဒးချိုတ်အာ၊ (၁၀) တၠဂှ် ဒးလဝ်ဝပ်နွံတုဲ သ္ရိညးဍုင်ကွာန်တအ် ဟွံအောန်နူ (၁၃) မ မ္ဒးလီုလာ်အာနွံရ။
တင်သ္ၚဳဂၠိပ်
ဒပ်ပၠန်ဂတးမန်တအ် နွံဗွဲမဂၠိုင်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲဂိတုအံက်တဝ်ၝာဂှ် ပ္ဍဲဒေသမန်မ္ဂး ဗော်ဍုင်မန်တၟိ (AD) ဒပ်မန်ရာမညတအ် ဗဒှ်ကၠုင်ပေါဲဗ္တိုက်ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ပိုဲဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ရံင်အာကဵု ပွိုင်ဍုင်မ္ဂး ရေဝ်၊ ဇြပ်ဗု၊ မုဟ်ဍုင် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်လှာဒကှ်တအ်ဂှ် ဗ္တိုက်လဝ် ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် နွံမံင်ရ။ အရာဏံဝွံ ထ္ၜးပျးဒၟံင် ဒဒှ်ရ ဒပ်မန်ရာမညတအ် မချဳဒရာင် ထိင်ဒဝ်တိဍာ်သၠဲလးတုဲ ညးတအ်နွံမံင် ဇၟာပ်ပ်ဒေသရောင်။ လ္ပါ်ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် နကဵုပရေင်ကလုတ် ဗွဲတၟေင် ဒှ်တင်ဂွံဒြဟတ်တုဲ ညးဂမၠိုင်တအ် အဃောသ္ၚဳဂၠိပ်မံင် ပရေင်ပၠန်ဂတး ဍိုန်လျစှ်ေမံင်ဂှ်၊ ဒပ်ပၞာန်မန်ရာမည(RMA)တအ် ဂလိုင်တိုန်ပေါဲဗ္တိုက် လ္ပါ်သၠုင်ကျာ ဍုင်မန်− ဗၟာတုဲ ထ္ၜးကၠုင်အစောန်စရာဲရ။ အရာဏံဂှ် တၞဟ်ခြာမံင်ကဵု ဂၠံင်တရဴ ထပက်လဝ် NCA ဂှ်ရ ပြဟ်ဟ်ဏံ သွက်ဂွံကလေင်စဴ ဗော်မိ ဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ် ဒှ်ဟွံမာန်ဏီရောင် ဟီုမာန်ရ။
နိဂီု
သရောပ်တုဲ ဒးသ္ၚဳဂၠိပ်မ္ဂး အကြာဂိတု အံက်တဝ်ၝာ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန် ပရေင်ဒှ်ပေါဲဗ္တိုက်တအ်ဂှ် ကလေင်ဒှ်ကၠုင်ပၠန်ရ။ ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ဗ္တိုက်နကဵု က္ၜင်ကျာ ဆက်နွံမံင်တုဲ ဗွဲတၟေင် တွဵုရးဍုင်မန် လ္ပါ်သၟဝ်ကျာ ကျာ်ထဝ် ကေုာံ ပွိုင်ဍုင်ၜဳကလေင်တအ် မဒှ်ရ။ နူကၠာတေံ ယဝ်ရ ပ္တောံၜတ်ကဵု ဂိတုအဝ်ဂေတ်မ္ဂး ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးဒုင်ရပ် အောန်စှ်ေရ။ ဆ္ဂးကီုလေဝ် ညးဍုင်ကွာန် ဒးဒုင်ချိုတ်ကီု ကေုာံ ဒးဘဲဝပ်ဂၠိုင်တိုန် ထေင်ထေင်လဵုလဵုရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵုညးဍုင်ကွာန်တအ် ညံင်ဂွံစွံသတိပရေင်ဂီုကၠီုဂှ် ပၟိက်ဇၞော်တဴရ။
