ဖိုလ်ပရဲဍုၚ်ညး ညးၜံက်ခါဲဒၟံၚ်
နိဒါန်
လိက်ပရေၚ်ဏံဝွံ ပ္ဍဲပွိုၚ်မွဲဂိတု စနူကဵုလ္ဒေါဝ်ဂိတု သောပ်တေမ်ၝာ စဵုကဵုစိုပ် လ္ဒေါဝ်ဂိတု အံက်ဒဝ်ၝာ သၞာံ ၂၀၂၆ ဂှ် ပရေၚ်မူဝါဒ ကေုာံ ပရေၚ်သှ်ခၠေဝ်ဍုၚ်သ္အာၚ် နူဂကောံဂၠးတိ လ္တူပရေၚ်ပရူဍုၚ်ဗၟာဂှ် သ္ရဳဂၠိပ်လ္ရတ်လဝ်ရ။ ပဋိပက္ခပ္ဍဲဍုၚ်တအ် အခိၚ်ကၠောံစိုပ်ကၠုၚ် ပ္ဍဲဒေသမ္ဂး နူဍုၚ်ဒြဟတ်ဇၞော်တအ် ဒစေၚ်တိတ်အာ လ္ပါ်ဖိုဟ်ပရဲကောန်ဂကူ ဍုၚ်ညးတအ်တုဲ သ္ၚောဲအာကဵု ဒဳမဝ်ကရေဝ်ဇြဳရ။ တၚ်သ္ရဳဂၠိပ်ဏံဝွံ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ မဒုၚ်လဝ်သဇိုၚ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန်၊ မူဝါဒ ကလေၚ်ပလံၚ်ဖျဴနၚ် တၠဒဒိုက် နူမလေယှာ ကေုာံ ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မနိဿဲ ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵု ဖျေံတမ်ရိုဟ်တုဲ ကြုက် ကေုာံ ပရေၚ်သၞောဝ်ပယျဵုဂှ် သောၚ်ထ္ၜးလဝ်ကဵု ဗွဲမစှ်ေစိုတ်ရ။
၁။ ပရေၚ်ဆက်ဆောံ ပြံၚ်သၠာဲ မဒုၚ်လဝ်သဇိုၚ်ကဵု ဖိုလ်ပရဲ အမေရိကာန်
ကၠာအိုတ် ယဝ်ရရံၚ်ကေတ် ဗီုပြၚ်လက္ချဏ်ဇိုၚ် ဍုၚ်အမေရိကာန်မ္ဂး ပ္ဍဲအကြာ ကၟာတ်လဒဵု ပရေၚ်ညးဒဒိုက် တအ်ဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ် ဗီုပြၚ်ပရေၚ်ကလုတ်တၟေၚ်တၟိဂှ် မဒုၚ်သဇိုၚ်လဝ်ကဵု ဖိုဟ်ပရဲဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ကြဴနူ သၟာပိုန်ဒြပ် အမေရိကာန် မဒှ် Adam Castillo မဒုၚ်ကေတ်လဝ် ပရေၚ်မရပ်ထိၚ်ဒဝ် ပ္ဍဲလ္ဂုၚ် ဗၠးလဝ်တုဲဂှ် ဝါရှေန်ဒါန် ကေုာံ အလဵုအသဳပၞာန်တအ် တက်ကျာသဳကၠဳကၠုၚ်တိုက်ရိုက်ရ။ ပ္ဍဲလက်ကရဴပရေၚ်ဆဵုဂဗတုဲဂှ် ပရေၚ်ညဳသၟဟ် သၟိက်ဂွံဂွံ ဓါတ်တိ မပ္တံ ဟကေါဝ်(မြေရှားသတ္တု)တအ် ပါလုပ်မံၚ်တုဲ၊ ကံၚ်ဇြဳပၞာန်တအ် ကာမ်ပဏဳ (ရွှေဗျိုၚ်းဖြူ) ကေုာံ မၞိဟ်ဆေၚ်စပ် ပါလုပ်တအ်ဂှ် ရဲကၠောန်ကမၠောန်မွဲစွံ မၞိဟ်ဖျေံစိုတ်တအ်ဂွံဂှ် ကေတ်လဝ်အရေဝ် ကဵု ပရေၚ်မက်လဒဵု ကဵုဏာအခေါၚ်ဗၠးၜးရ။ နကဵု အမေရိကာန်ဂှ် စပ်ကဵု မူဝါဒ ဒဳမဝ်ကရေဝ်ဇြဳတအ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂကူ ကေုာံ တၚ်နွံပၟိက် မဟာဗျူဟာတအ်ဂှ် ကဵုအခေါၚ်အရာတုဲ ရပ်မံၚ်နတဲဏောၚ်ဂှ် ဓမံက်ထ္ၜးမံၚ်ရ။
၂။ ပရေၚ်ပြံၚ်သၠာဲ ကိစ္စအာဇြဳယာန် ကေုာံ မူဝါဒ မလေယှာ ကလေၚ်ပၠံၚ်ဖျဴနၚ် ဒုက္ခသည်
နကဵုတၚ်ဒုတိကမ္ဂး အပြံၚ်အလှာဲ ဍုၚ်မလေယှာဂှ် ဒှ်အာဗီုပြၚ်ကလုတ်တမာန် အဓိကဇၞော်မွဲ ပ္ဍဲဒေသဏံရ။ စရိတ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ ဟိုတ်နူဒြဟတ်ထရိုဟ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ်တုဲ ကွာလာလုမ်ပူဂှ် ညးဒဒိုက်ဍုၚ်ဗၟာ လၟိဟ်ဂၠိုၚ်ကဵုလ္ရီကီုလေဝ် သွက်ဂွံပၠံၚ်ဖျဴဏာဍုၚ်ဗၟာဂှ် ဖျေံလဝ်သ္ဂုတ်သွာတ်ရ။ တၚ်ဏံဂှ် သွက်ဂွံဓမံက်ရုပ်ရဴမာန် ညးမၞုံတာလျိုၚ် ဍုၚ်မလေယှာ ကေုာံ အလဵုအသဳပၞာန် မေန်အံၚ်လှိုၚ်တအ် သဳကၠဳတိုက်ရိုက်တုဲ၊ မွဲအခိၚ်ဓဝ်ဂှ်ရ ပရေၚ်ဍုၚ်ဗၟာ ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ပါလုပ်အာ ပ္ဍဲအစဳဇန် အာဇြဳယာန် ဍိုက်ဍိုက်ပေၚ်ပေၚ်ဂှ် ရီုဗၚ်တုဲ ထံက်ထ္ၜးကၠုၚ်ဟိတ်ဟိတ်ဇြဇြရ။ တၚ်မလေယှာတအ်ကၠောန်ဒၟံၚ်ဂှ် နူစတေံ အလဵုအသဳပၞာန် ဟွံသ္ပလဝ်စၟတ်သ္တီတုဲ ပၠန်ဂတးကၠုၚ်ရ၊ တၚ်ဒတူဟလိုၚ် ဆေဝ်တိတ်အာ လ္တူပရေၚ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဂှ် ဖဵုပရဲကောန်ဂကူ ကေုံာ ပရေၚ်ညိၚ်ဝတ်ပ္ဍဲဍုၚ်ဂှ် ကဵုပထမတုဲ ကလေၚ်ဖျေံဗီုပြၚ်ပၠန်ရ။
၃။ ဗျူဟာ ပရေၚ်မၚ်မွဲပယျဵု ကေုာံ ပရေၚ်ဖျေံတမ်ရိုဟ် ကဆံၚ်သၠုၚ်အိုတ် ဍုၚ်ကြုက်
နကဵုတၚ်တတိယမ္ဂး ဍုၚ်ပေကျေန်ဂှ် ပရေၚ်ဖျေံတမ်ရိုဟ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် ဇၞော်မောဝ်မံၚ်တုဲ သီုကဵု ကမၠောန်သၞောဝ် ဥပဒေ ဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵု ထိၚ်ဒဝ်မၚ်မွဲပယျဵုဂှ်မွဲကဆံၚ် သြဇာပ္ဍဲဒေသဂှ် ညံၚ်ဂွံခိုၚ်ကၠိုက်အာမာန်ဂှ် ဆက်ကၠောန်ကၠုၚ်ရ။ တၚ်နၚ်လုပ်သၞောဝ် ဍုၚ်ကြုက်တအ် အတိုၚ်ပတိုန်လဝ် လၟိုဟ်သြန်ဖျေံတမ်ရိုဟ်ဂှ် ပ္ဍဲကဏ္ဍဓာတ်လလဳ (စွမ်းအၚ်) သီုကဵု ဒၞါဲဌာန်ဒတန်ကမၠောန် ဒှ်အာ အဓိက မၞိဟ်ဇၞော်ညးမလုပ်ဖျေံတမ်ရိုဟ် ကၠောန်အလန်ကၠာအိုတ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာရ။ မွဲအခိၚ်ဓဝ်ဂှ် သၞောဝ်ရုၚ်ဍုၚ်ကြုက်တအ် ပရေၚ်ရာဇာဝတ်ဆိုက်ဘာတအ်ဂှ် ဂကောံလီသြန်လ္တူလိုၚ် (ကျားဖြန့်) ပ္ဍဲပယျဵုဂှ် ဖျေံဒဏ်ဂစိုတ်ကဵု မၞိဟ်က္ဍိုပ်သ္ကိုပ်ဂကောံ ကိုဝ်က တအ်ဂှ်ရ။ နကဵုမဆက်စပ် ပရေၚ်ပံၚ်တောဲလဝ် ဒြဟတ်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ် မနွံတမ်အဓိက ကဵု ဒြဟတ်ဓရိုဟ်သၞောဝ်ဥပဒေ မမံက်မံၚ်တအ်ဂှ် ကြုက် ပခိုၚ်လဝ် ပရေၚ်ထိၚ်ဒဝ်မဟာဗျူဟာ မဂၠိုၚ်သ္ရောဲရ။ ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ဏံဂှ် ထ္ၜးကဵု တၚ်ရန်တၟံ ကြုက် မိက်ဂွံထိၚ်ဒဝ် ပရေၚ်ဂီုကၠီုပယျဵု နကဵုမပတန်ၚုဟ် ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဇကုတုဲ ပ္ဍဲအကြာ ပရေၚ်ပၞာန်ပ္ဍဲဍုၚ်ဗၟာရ။
တၚ်သ္ရဳဂၠိပ်
ဗီုဏံ နကဵုဝေၚ် မဟာဗျူဟာ မတၞဟ်ခြာမံၚ်ဂှ် ဂၠံၚ်ယီု သွက်အလဵုအသဳပၞာန်ဗၟာတအ် ဇၞော်မံၚ်တုဲ ကေုာံ ပရေၚ်ကလုတ်တမာန် လုပ်သၞောဝ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵုမံၚ်ရ။ ဍုၚ်ဒြဟတ်ဇၞော်တအ် ပရေၚ်ကၟာတ်လဒဵု ပံၚ်ကောံတုဲ ဆေၚ်စပ်ကဵုဖဵုပရဲသက်သက် ကလေၚ်ချပ် တၚ်ဂၞၚ်တအ်တုဲ အခိၚ်ရုဲစှ်ကၠုၚ်ဂှ် ဍုၚ်နေပျဳဒဝ် ဘဝဍုၚ်သှ်ေသၟေဟ်မွဲဓဝ် ကဵုဒြဟတ်ဓရိုဟ်ကဵု မူဝါဒတုဲ ယှအ်စှ်ေကၠုၚ်ရ။ နကဵု ဂကောံလက္ကရဴတေံ သွက်ဂၠံၚ်ဍာန်ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်တုဲ နကဵုဍုၚ်မလေယှာ ကဵုလဝ်ကတိကဝတ် သွက်ဂွံကလေၚ်ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု အာဇြဳယျာန် ညံၚ်ဂွံဒှ် ဖျေံတမ်ရိုဟ်သၠုၚ်အိုတ်တုဲ နကဵုပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်ဂှ်ရ ကၠုၚ်ထံက်ပၠံၚ်ကဵု သွက်အလဵုအသဳပၞာန် နွံပၟိက်မံၚ်ကဵု ပရေၚ်ပိုန်ဒြပ်သက်သာရဂှ် ကဵုထောံ ပရေၚ်လုပ်သၞောဝ်ဂှ်ရ။ ဆ္ဂး လုက်စုက်ဆက်ဆောံပ္ဍဲဒေသဂှ် ပရေၚ်ညဳသၟဟ် အာဇြဳယျာန် လီုလာ်အာတုဲ ဂကောံရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတး ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ မနွံပ္ဍဲဗၠးတိတေံ မ္ဒးယှအ်ဖျေံအသိၚ် ကဵုမံၚ်အခေါၚ်အရာ ကဵု ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတအ်ရ။ တုပ်သာ်ဂှ်ကီု ကာလ ဖဵုမြမောဝ် ဂၠးကဝ်တအ် လုပ်စိုပ်ကၠုၚ်မ္ဂး ပဋိပက္ခပ္ဍဲဍုၚ်ဇြိုဟ်နက်ကၠုၚ်တုဲ ညးဍုၚ်ကွာန်တအ် စိုပ်ဒဒိုက်တုဲ ပရေၚ်ပသောၚ်က္လးပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် သွက်ဂွံက္လိဂွံဂှ် ထပ်တုဲလဇုဲအာရ။
နိဂီု
သရောပ်တုဲ သၞာံ ၂၀၂၆၊ ပ္ဍဲလ္ဒေါဝ်ဂိတုသာပ်တေမ်ၝာ စဵုကဵုစိုပ် လ္ဒေါဝ်ဂိတုအံက်တဝ်ၝာ မက္တဵုဒှ်လဝ် ပရေၚ်ဒဒှ်တအ်ဂှ် ထ္ၜးပျးမံၚ်ကဵု ပရေၚ်ပြံၚ်လှာဲမူဝါဒ မဒှ်မံၚ်သဇိုၚ် ဖဵုမြမောဝ်နတဲကဵု ဂၠးကဝ်တအ်ရ။ ဍုၚ်နာနာတအ်ဝွံ သ္ပအစာံကဵု ပရေၚ်ဂီုကၠီုအပ္ဍဲအခိၚ်လၟိုဟ်ဏံရ။ ညံၚ်ဒဒိုက်ကောန်ဍုၚ်ကွာန်တအ် ဂွံအိုတ်အာတုဲ ဂကောံကၟိန်ဍုၚ်ဂမၠိုၚ် ပါဲနူသ္ပအဓိကကဵု ကဏ္ဍဖဵုမြမောဝ်တအ်တုဲ ဒးသ္ပသဇိုၚ်ကဵု စေဝ်ပၞောန် သီုကဵု မူဝါဒ ဖျေံသၞောတ်ဗျူဟာ ဇြဟတ်ထရိုဟ် ညံၚ်ဂွံကလေၚ်ဓမံက်ရုပ်ရဴမာန်ဂှ် နွံပၟိက်မံၚ်ရ။
