❝ၜတ်ကၞာတ် ပရေင်ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာ ကဵု ပရေင်ဆိုက်ညောန်ကလုတ်ကၟိန်ဍုင်ဇဳ❞
ကတ်လ္ၚတ် ပရေင်ခၠေဝ်ပွဳပွူကၟိန်ဍုင်ဇဳ လတူပရေင်ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာ ပ္ဍဲပစ္စုပ္ပန်ဏအ်မ္ဂး ပရေင်ကလုတ် တၞဟ်ခြာဒၟံင်ဂှ် ဂၠိုင်နူ ပရေင်ဒတူလိုင်တုပ်သၟဟ်ဏီရ။ ဍုင်မဒှ်ဥက္ကဋ္ဌအာဇြဳယျာန်ဖိလေပ်ပေန် (Philippine) ဝွံ ပညဳပညပ်ဒၟံင် အကြာကံင်ဇြဳ ကဵု ဂကောမ်ရပ်လွဟ် မပတမ် (NUG) တအ်ဂှ် နဒဒှ်ဆဗီုပြင်ဟေင်ရ။ ပ္ဍဲလိခ်ဏအ်ဝွံ ပတိုန်ထ္ၜးဏာကဵု ပရေင်မဟာမိတ်ရာဿျှာ (Russia) မနွံကဵုဗျူဟာ ကောမ်ကု စဵုဒၞါဒၟံင် ကုကၟိန်ဍုင်မျာန်မာ နကဵုပရေင်ပိုန်ဒြပ်တအ် ၜတ်ကၞာတ်တုဲ ပတိုန်ထ္ၜးဏာကဵုရောင်။ ပရေင်ပါ်ထကးဒၟံင်တဏအ်ဂှ် ပ္ဍဲပရေင်ဆက်ဆောမ်ကၟိန်ဍုင်ဇဳတအ် စကာဒၟံင်တုဲ ပတဝ်ဒၟံင်က္ဍိုပ် ကဵုပရေင်ပိုန်ဒြပ်ကောန်ဂကူရောင်ဂှ် ထေင်လဵုဒၟံင်ရ။
ရန်ကဵု ညံင်သ္ဂောအ်ပါလုပ် သီုဖအိုတ်တုဲ “ပရေင်ဆိုက်ညောန်ၜါသွာင်” ဖိလေပ်ပေန်
ဖိလေပ်ပေန် (Philippine) ဝွံ ပရေင်ၜိုဟ်လလမ် အာဇြဳယျာန် မဒေါအ်ဒၟံင်ဂှ် ညံင်သ္ဂောအ်ပၠုပ်လမျီုပၠန်ဂှ် စကာဒၟံင် ပရေင်ဆိုက်ညောန်ၜါသွာင်ရ။ ဣဏအ်ဂှ် လုက်စုက် ကုသီုကံင်ဇြဳပၞာန် သီု (NUG) မွဲအလန်ဓဝ်ရ။ ဝန်ဇၞော်ဍုင်မ္ၚးဖိလေပ်ပေန် Maria Theresa Perreno Lazaro ဝွံ နူဂျာန်ညဝ်ဝါရဳ (၅) စဵုစိုပ် (၈) ဂှ် အာလဝ်နေဗျဳဒဝ်တုဲ ဆဵုဂဗလဝ် ကုကံင်ဇြဳပၞာန်ရ။ တုပ်တဴသာ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲဍုင်ဖိလေပ်ပန် ဍုင် Tagaytay ဂှ် နူဂျာန်ညဝ်ဝါရဳ (၁၉) စိုပ်(၂၀) ဂှ် ဆဵုဂဗလဝ် ကုဂကောမ်ဒြဟတ်ရပ်လွဟ်ပၠန်ဂတးတအ်ရ။
” ပရေင်ဆဵုဂဗ အလန်ဏအ်ဂှ် ပရေင်လုပ်ပၟိက်မွဲဒကုတ်မွဲဒကဴ မဟာဗျူဟာဥက္ကဋ္ဌအာဇြဳယျာန်တုဲ ဆက်ဏာကဵု ဂကောမ်ဟွံတုပ်သၟဟ် မနွံပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်မျာန်မာရောင်” ဂှ် ဝန်ဇၞော်ဍုင်မ္ၚးဖိလေပ်ပေန် Lazaro ဟီုလဝ်တုဲ ဌာနဝန်ဇၞော်ဖိလေပ်ပေန်ဂှ် လလောင်တြးလဝ်ရ။ တုဲ “နကဵုနဲကဲ ပါလုပ်သီုဖအိုတ်ဂှ်ဟေင် ထမံက်ပရေင်ၜိုဟ်လလမ် ဍာ်ဇမၠိင်မာန်ရောင်” ဂှ်လေဝ် ညးတေအ် ဟီုလဝ်ဗွဲမဇြိုဟ်နက်ရ။
ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပ္ဍဲဝှာပ်ဘျဝ်ဝါရဳ (၁၂) တ္ၚဲကၟိန်ဍုင် (ပြည်ထောင်စုနေ့) မရနုက်ကဵု (၇၉) ဝါဂှ် ဗလးကဵု ကောန်ထံင်ပရေင်ဍုင်ကွာန်ညိဂှ် နူဝန်ဇၞော်ဍုင်မ္ၚးမွဲကဆံင် အာတ်မိက်လဝ် ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာရ။ တင်အဓိက ဖိလေပ်ပေန် မအာတ်မိက်လဝ်တအ်ဂှ်
(၁) ကောန်ထံင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် မရပ်လဝ်တအ်ဂှ် ဗွဲမပြဟ် ညံင်သ္ဂောအ်ဗလးကဵုမာန်။
(၂) ပရေင်ကောန်ဂကူ သ္ဂောအ်ကိတ်ညဳအာဂှ် ပေါဲကောမ်ဓရီု ညံင်သ္ဂောအ်ပါသီုဖအိုတ်ဂှ် ဖန်ဗဒှ်ကဵုမာန်။
(၃) ပရေင်တုပ်သၟဟ် အာဇြဳယျာန် (၅) တင်ဂှ် ညံင်သ္ဂောအ်ထမံက် ကဵုနတဲမာန် တအ်ပါလုပ်ရ။ ဖိလေပ်ပေန်ဝွံ ကေတ်လဝ်တာလျိုင်ဥက္ကဋ္ဌ အာဇြဳယျာန် ပ္ဍဲဂိတုပထမဂှ်ဟေင် ဇြိုဟ်နက်ဒၟံင် ကဵုပရေင်ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာရောင်ဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ်ရ။ ပရေင်ဆိုက်ညောန် ဖိလေပ်ပေန်ဂှ် ဒှ်ပရေင်ဆိုက်ညောန် ဆဗီုပြင်ဟေင်ရ။ ဆဵုဂဗ ကဵုကံင်ဇြဳပၞာန်တုဲ ဟီုလဝ် ကုဌာန်ပရိုင် Reuters ဂှ်မ္ဂး “ပဒတန်ဒၟံင် ကုပေါဲရုဲမာဲဟွံသေင်။ ဆ္ဂး ယြဴသွဟ်လဵုမွဲ တိတ် နူသွာင်နာနာ ဂတမတ်ပိုယ်တအ်ဂှ် ကျောဝ်ရံင်အာ ဗွဲမကၠးဖ္ဍးရောင်” ဂှ် ဝန်ဇၞော်ဍုင်မ္ၚးဖိလေပ်ပေန် ဟီုဂးလဝ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဖိလေပ်ပေန်ဝွံ ဒတူလိုင်ဒၟံင် နဒဒှ်ညးမပညဳပညပ် အကြာကံင်ဇြဳပၞာန် ကဵု ဂကောမ်ရပ်လွဟ်တုဲ ဂ္စါန်ဂၠါဲဒၟံင်သွဟ် ပရေင်ကၟာတ်လဒဵု ကေတ်ဒုဟ်ဟွံမွဲ,မွဲသာ် ပရေင်ဆဵုဂဗတုဲ သဳကၠဳညးသကအ်ဂှ်ဟေင်ရ။
ပရေင်မဟာမိတ်ရာဿျှာ မနွံကဵုဗျူဟာ ကောမ်ကု ပရေင်စဵုဒၞါ လ္တူဂကောမ်ပၞာန်ဗၟာ
ရဿျှာ (Russia) ဝွံ နူသီအဝဵုတုဲဂှ် ကြုက်တုဲမ္ဂး ရဿျှာဂှ် ဒတိုင်လိုင်ကၠုင် နဒဒှ်မဟာမိတ်မဟာဗျူဟာ သွက်ဂကောမ်ပၞာန်ဗၟာမွဲရ။ ပ္ဍဲဝှာပ်ဘျဝ်ဝါရဳ (၃) တရဴနေဗျဳဒဝ် ညးအုပ်ကာကံင်ဇြဳဂီုကၠီုရဿျှာ Sergey Shoigu ဂှ် ထ္ၜးဒၟံင် ပရေင်ဆက်ဆောမ် ၜါဍုင်တအ် ၜိုတ်လဵုခိုင်ဒၟံင်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲတရဴဏအ်ဂှ် ရဿျှာဝွံ ထံက်ဂလာန် ကုအဝဵုကၟိန်ဍုင်ပြမာန် ကောမ်ကုဂီုကၠီု ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာ ပေင်ပေင်ရောင် ပလဝ် ကတိကဝတ်ရ။
Sergey Shoigu ဟီုလဝ် ကုသ္ကိုပ်ပၞာန်မေန်အံင်လှိုင်ဂှ်မ္ဂး “မျာန်မာဝွံ ဒှ်မဟာမိတ်မဖျေဟ်စိုတ် ဍာ်ဇမၠိင်ဂွံအိုတ် ပ္ဍဲအာယျှ-ဖသိဝှေတ်တုဲ ပရေင်ဆက်ဆောမ် ၜါဍုင်ဂှ် လအ်အာ (၇၀) သၞာံပြင်ယျတုဲ ဗွဲမပြထာတဴတက်ကၠုင်ဒၟံင်ရောင်” ရဴဝွံ ဟီုလဝ်ရ။
ညးအုပ်ကာကံင်ဇြဳဂီုကၠီုရဿျှာဝွံ ပါဲနူသ္ကိုပ်ပၞာန်တအ်တုဲ ညးမကဵုကသပ် ကုရုင်ဌာနဝန်ဇၞော်သမ္မတကၟိန်ဍုင်(၁) ဝန်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် ကဵု ပရေင်ဂီုကၠီုကောန်ဂကူ နာဲဒေန်အံင်သာန်ဂှ်လေဝ် ဆဵုဂဗကၠုင်လဝ် ပ္ဍဲဝှာပ်ဘျဝ်ဝါရဳ (၂) ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်ဟေင် အစဳဇန်ပံင်ကောမ်သွာင်ပၞာန် အကြာဌာနဝန်ဇၞော်ပရေင်ဂီုကၠီု ရဿျှာ-မျာန်မာဂှ်လေဝ် ထပက်ကၠုင်လဝ်စၟတ်တဲရ။ လ္ပာ်မျာန်မာမ္ဂး ဒု-ဝန်ဇၞော်စဵုဒၞါကၟိန်ဍုင် သ္ကိုပ်ပၞာန်အံင်မျိုဝ်တာတ် ထပက်လဝ်စၟတ်တဲရ။ အခိင်မလအ်တဴ နူ (၂၀၂၆) စဵုစိုပ် (၂၀၃၀) အစဳဇန်ပံင်ကောမ်သွာင်ပၞာန်ဂှ်ဝွံ ပရေင်မဟာမိတ်ရာဿျှာ မနွံကဵုဗျူဟာ ကုပရေင်စဵုဒၞါ လ္တူဂကောမ်ပၞာန်ဗၟာရ။
ပေါဲရုဲမာဲ အာဇြဳယျာန် ကဵု ဍုင်မနွံအကြာဒေသတအ် ဟွံသ္ပစၟတ်သမ္တီဂှ် ရဿျှာ သ္ပသမ္တီတုဲ ပရေင်ထပက်စၟတ်တဲ လိခ်ကသုက်ဂှ် ဒှ်အထံက်အပင် သွက်ကံင်ဇြဳပၞာန် ညံင်သ္ဂောအ်လုပ်သၞောဝ်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ရဿျှာဝွံ ဆက်နွံဒၟံင် ပ္ဍဲကဏ္ဍ ညးမစဵုဒၞါ နကဵုအာဏာဗဳထောဝ် (Veto) သွက်ကံင်ဇြဳပၞာန် ပ္ဍဲညံင်ရဴ ကုလသမဂ္ဂရ။
ၜတ်ကၞာတ် ပရေင်ဆိုက်ညောန် နကဵုကလုတ်
ဆေင်စပ်ကု ပရေင်ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာတုဲ ပရေင်ဆိုက်ညောန် ဍုင်ဟွံတုပ်သၟဟ်တအ်ဂှ် အတိုင်လၟေင်သၟဝ်ဝွံရ။
ဍုင် ဗီုပြင်ဆိုက်ညောန် ဒဒှ်အဓိက တင်ရန်တၟအ်
ရဿျှာ မဟာမိတ် မနွံသၞောတ်မဟာဗျူဟာ ထပက်စၟတ်တဲ ပရေင်တုပ်စိုတ် စဵုစိုပ် (၂၀၃၀) နူသွာင်ပၞာန် ကဵုသွာင်ပိုန်ဒြပ်မွဲကဆံင် သွက်သ္ဂောအ်ဂၠါဲ ပိုန်ဒြပ်ဇကု
ဖိလေပ်ပေန် ပရေင်လုက်စုက် နဒဒှ် ဆဗီုပြင် သဳကၠဳ ကုကံင်ဇြဳပၞာန်၊ ဂကောမ်ရပ်လွဟ်တအ် နကဵုသွာင် ၜါသွာင် သွက်သ္ဂောအ်ဂၠါဲသွဟ် ပရေင်ဍုင်ကွာန် ညံင်သ္ဂောအ်ပါလုပ်သီုဖအိုတ် ပ္ဍဲမူဝါဒအာဇြဳယျာန်
နိဂီု
ပ္ဍဲပရေင်ကၟိန်ဍုင်မျာန်မာမ္ဂး ပရေင်ဆိုက်ညောန်ကၟိန်ဍုင်ဇဳတအ်ဂှ် ဖိုလ်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကဵု ပရေင်စွံင္ၚုဟ်မးတအ်ဂှ် တၞဟ်ခြာဒၟံင်ရ။ ရဿျှာဝွံ ဒဒုင်ကၟာတ်လဝ် သွာင်ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကုဍုင်ပလိုတ်တုဲ ကဵုက္ဍိုပ် ကုဖိုလ်ပိုန်ဒြပ်ကၟိန်ဍုၚ်ဇကုတုဲ ကၠောန်ဒၟံင်နတဲရ။ ပရေင်ဖိလေပ်ပေန် မလုပ်ပညဳပညပ်ကဵုဂှ်လေဝ် ဒှ်ပရေင်ဂၠါဲသွဟ် ပ္ဍဲတၞုင်ၜါလ္ပာ်ရ။ ဟိုတ်နူ ပရေင်ဂၠံင်တရဴကလုတ် ဟွံတုပ်သၟဟ်တအ်ဂှ်ရ ပရေင်ဍုင်မျာန်မာဂှ် သ္ဂောအ်ဂွံနူပရေင်ခၠေဝ် နူကၟိန်ဍုင်ဇဳ ညဳညဳသၟဟ်သၟဟ်ဂှ် ဒှ်အကာဲအရာ ပရေင်ကော်ဆော ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ရ။
