AUDIO PODCAST: 🔊
ကြပ်ကၠုင် ကုပေါဲရုဲမာဲတုဲ တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ထ္ၜးဟိုတ်ကုပရေင်ဍုင်ကွာန် သ္ဂောအ်ညိင်ဝပ်တုဲ ထပက်ကၠုင်ဒၟံင်ပၞာန် ဗွဲမသ္ကာတ်မြဟ်ရ။ တုပ်တဴသာ်ဏအ်ရ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်သၠုင်ကျာ၊သၟဝ်ကျာလေဝ် တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ထပက်ကၠုင်ပၞာန် ဗွဲမကၠေတ်ဂှ် ဂွံညာတ်ကၠုင်ရ။နနဲထပက်ပၞာန်သာ်ဏအ်တအ် ကောမ်ကု စကာက္ၜင်ကျာတအ် ထပက်ကၠုင် ကုပၞာန်ကျာဂှ် ရးမန်သကုတ်သၟဝ်တေအ် နွံကၠုင်ကီုလေဝ် သကုတ်သၠုင်ကျာဂှ် ပြဝ မထက်ပၞာန် ကုက္ၜင်ကျာဂှ် ဟွံဂွံညာတ်ရ။ ဂၠံင်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် စၟတ်(၈)ဂှ် သွက်ကၟိန်ဍုင်ကီု သွက်အလဵုသဳပၞာန်ကီု ပၟိက်မဇၞော်တဴရ။ ဆ္ဂး သီအဝဵုတုဲ နူ သၞာံ ၂၀၂၂ ဂှ် ဂကောမ်ပံင်ကောမ် မန်၊ ကရေင်တအ် အုပ်ဓလီုပခိုင်လဝ်ဒပ်ရ။
အကာဲအရာပေဲါဗတိုက် တွဵုရးဍုင်မန်
တွဵုရးဍုင်မန် သကုတ်သၠုင်ကျာ ပ္ဍဲဍုင်သဓီုဂှ် ကရောင်ပၞာန် တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဒးဒုင်ပန်ကၠင် ၂တ္ၚဲဆက်ဆက်။ အခိင်ဗတမ် အံက်တဝ်ဗာ ၂၂ဂှ် ပ္ဍဲဂၠံင် ဒဂုင်-မတ်မလီု ဂၠံင်သွာင် ကွာန်မိုဝ်ကံင်(မိုးကောင်း)၊အံက်တဝ်ဗာ ၂၃ ဗ္ဒဲါကွာန် ယျေဝေ(ရေဝေ) ဂှ် ဒးဒုင်ကၠတ်ပန်ကု ဒပ်ပံင်ကောမ် ကု ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူကရေင် (KNLA)။ပဲါနူဂှ်ပၠန် ဂၠံင်ဒဂုင်-မတ်မလီု ပွိုင်ဍုင်ၜဳလေင်၊ကွာန်ဒံက်ယျာပ်(ဒေါက်ရပ်)ဂှ် ဒပ်ကင်တၠအဝဵုပၞာန်ကု ဒပ်ပံင်ကောမ်ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူကရေင်(KNLA)တုဲ ပန်ပှော်ညးသကအ် ဗၞတ်ကဝက်နာဍဳရ။
ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်သကုတ်သၟဝ်ကျာဝွံ နူအံက်တဝ်ဗာ ၁၄ စိုပ် နဝ်ဝေမ္ဗာ ၁၂ဂှ် တၠအဝဵုပၞာန်တအ် စကာက္ၜင်ကျာတုဲ ဗတိုက်ကၠုင်လဝ်ဂှ် ၉ ကွာန်၊စကာစက်ဗရုသာဲကောမ်ကုပၞာန်ကျာတုဲ ဗတိုက်ကၠုင်လဝ်ဂှ် ၃ ကွာန် နွံကၠုင်ရ။ ပေါဲဗတိုက်တအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ဒှ်ကၠုင်ပ္ဍဲ တိဍာ် ဗော်သွးကောန်ဂကူကရေင် KNU ဒပ်မဟာ(၁) ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ်ဂှ် ဝင်းကံ၊ကျောက်ဖျာ၊နတ်စင် ကု ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်သဓီုဂှ် ရေဝေ၊နောင်ကတုတ်အထက်၊ကော့လှိုင်း၊ဝင်ဖုန်းတောင်ခြေ၊မိချောင်းအိုင်၊ရွှေကြည်၊ရေတွင်းဖြူ တအ်ပါလုပ်ဒၟံင်ရ။
ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန် သကုတ်သၠုင်ကျာဂှ် ၜိုန်ရဟွံထပက်ပၞာန် ကုက္ၜင်ကျာကီုလေဝ် ဗတိုက်ဒၟံင်နကဵု ပၞာန်ကျာဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။စနူ အံက်တဝ်ဗာ ၂၆ ဒၞဲါဒပ်မန်၊ကရေင်တအ်မဖျေံပခိုင်လဝ်ဒပ် ပွိုင်ဍုင်ကျာ်မြဟ် ဗ္ဒဲါကွာန်ခဒုင်ဂစေပ် ရုင်တိဗုတ် MCLဂှ် ဟိုတ်နူ ဍေဟ်တအ်ထပက်ကၠုင်ပၞာန် နကဵုဇြဟတ်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ်ရ ဒပ်ပံင်ကောမ်တအ် ဒးကလေင်ဆုတ်ကၠုင်ရ။ဍေဟ်တအ် သီဂွံတုဲ ကွာန်မၞုံဗ္ဒဲါရုင်တိဗုတ်ဂှ် ဍေဟ်ဂြာတ်ဒၟံင်မခတိုဟ် နကဵုပၞာန်ကျာ နွံဒၟံင်ရောင်ဂှ် ညးကွာန်တအ် ဟီုသ္ဂးလဝ်ရ။
“ဍေဟ်တအ်ဖျေဟ်လဝ်ဒပ် ပ္ဍဲရုင်တိဗုတ်ဂှ်တုဲ နူရုင်တိဗုတ်ဂှ်ရ ဍေဟ်တအ်ဗက်ပန်ဒၟံင် နကဵုစက်ဗရုသာဲတအ် အမၠံက်ဇၞော်တအ်တုဲ ကမ်လွဟ်တအ်ဂှ် ဒးအာဒၟံင်သ္ၚိညးကွာန်”
ရဴဝွံ လဟီုညးကွာန်မွဲတၠ ဂှ် ဌာန်ပရိုင်မန်ဗၠးၜးတအ် ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။ပဲါနူဂှ်ပၠန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ် ဒပ်မၞုံပ္ဍဲကွာန်ဘာ ခမရ(၅၉၁)ဂှ်လေဝ် ပန်ဗလးပတိတ်ဒၟံင် ကမ်လွဟ်ဇၞော်တအ် နွံဒၟံင်ရ။နကဵုပေဲါဗတိုက်ဂှ် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်မ္ဂး ဒပ်လကိုဟ်ဍုင်ရေဝ်တအ် ကၠတ်ပန်ကၠုင် ၂အလန်ဓဝ်ရ။ပ္ဍဲအံက်တဝ်ဗာ ၂၇ ဂှ်လုပ်ဗတိုက်ဒပ်ကင် DKBA မၞုံက္ဍိုပ်ကွာန်သၞေဟ်ဇုက်တုဲ ပ္ဍဲနဝ်ဝေမ္ဗာ ၁၀ဂှ် လုပ်ဗတိုက် တမ်ဒိုပ် ခမရ ၅၉၁ မၞုံပ္ဍဲကွာန်ဘာ တအ်ဂှ်ရ။
စကာဇြဟတ်ပၞာန်တုဲ တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ထပက်ပၞာန် ပ္ဍဲဂၠံင် ရေဝ်-ဇြပ်ဗု
တၠအဝဵုပၞာန်တအ်ဗပေင်ဇြဟတ်ပၞာန်တုဲ စပတမ်နူ အံက်တဝ်ဗာဂှ် ထပက်ကၠုင်ပၞာန် ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်သၟဝ်ကျာ ပ္ဍဲဂၠံင်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် စၟတ်(၈) မွဲဒရိပ်ဂၠံင် ရေဝ်-ဇြပ်ဗုတအ်ဂှ်ရ။ပွိုင်ဍုင်ရေဝ်သၟဝ်ကျာဂှ် စနူ ရုတ်တံင်-တၟအ်ကၞေင် စဵုကဵုစိုပ် ပါင်ဂၠံင်နှေဟ်ခြေင်-အံင်သာယျာတုဲ မဒှ်တိဍာ် ကံင်ဇြဳပၞာန်မဖျေဟ်လဝ်ဒပ် ခမရ (၃၄၃)၊ခမရ (၅၈၇)၊ခမရ(၅၈၈)၊ခလရ (၁၀၆) ကေုာံ ဒပ်အမၠံက် စၟတ်(၃၁၇)တအ်ရ။တုဲပၠန် ဒပ်ကင် DKBAတအ် မဖျေဟ်လဝ်ဒပ် ပ္ဍဲကွာန် သၞေဟ်ဇုက်ကု ကွာန်စဳပျးတအ်လေဝ် နွံတဴရ။
စပတမ်နူ သီအဝဵုတုဲ ညးအုပ်ဓုပ်ကွာန် ရုတ်တံင် နဲလေန်ဥူဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် ဒပ်ပၞာန်ညးဍုင်ဌာနဳရုတ်တံင် (အာယုတောင်ဌာနေပြည်သူ့စစ်)တုဲ ဇြဟတ်လေဝ် နွံဒၟံင်ၜိုတ်ထေက်ကြိုက်ကီုရ။ဂကောမ်ဏအ်ဂှ် ဂွံဆဵုညာတ်ကေတ် ပ္ဍဲလတူဂၠံင်ဇၞော်စၟတ်(၈)မွဲဒၞဲါ ကဵုဂၠံင်အာကၠုင် ကွာန်ရုတ်တံင်-တံင်မောံ၊တံင်ပရင်တအ်ရ။ဂိတုတုဲကၠုင်ဏအ်လေဝ် အဃောကံင်ဇြဳပၞာန်တံ မထပက်ပၞာန် ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်၊ ကွာန်ဝါယဟေင်ဂှ် ဂကောမ်ပၞာန်ညးဍုင်ဌာနဳရုတ်တံင် ကဵု DKBAတအ် ပါကၠုင် မွဲကရောမ် ကုကံင်ဇြဳပၞာန်ဂှ်လေဝ် ဂွံညာတ်ကေတ်ရ။
“ပ္ဍဲကရောင်ပၞာန်ဂှ် ညးမဟီုအရေဝ်မန်လေပ် ဂကောမ်ရုတ်တံင်လေဝ် ပါမံင်”
ရဴဝွံ ညးဒးဒုင်ရပ် အတေင်အဓမ္မ မွဲတၠ ဟီုလဝ်ကု (RICE)ရ။
“ပ္ဍဲဂၠံင်ဇၞော်စၟတ်(၈)ဂှ်လေဝ် ကံက်ဩန်ဂၠိုင်မံင်တုဲ အခိင်လုပ်ဗတိုက် ဝါယဟေင်ဂှ် ၝတံဏအ်ပါမံင်”
ရဴဝွံ ပ္ဍဲအံက်တဝ်ဗာ ၂၇ လုပ်ဗတိုက် ဒပ်ဗတိုက်ဒပ်ကင် DKBA မၞုံပ္ဍဲကွာန်သၞေဟ်ဇုက်ဂှ်တုဲ လကိုဟ်ဍုင်ရေဝ် ဟီုကၠုင်လဝ်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ဂှ် ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒှ်ဒၟံင်သကအ်တဲကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် နွံဒၟံင်ဂှ်လေဝ် ဂွံညာတ်ကေတ်ရ။ပ္ဍဲ ပြဝ ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် မဂိုတ်ဂ္စါန်ကလေင်သီ ဂၠံင်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် စၟတ်(၈)ဂှ်လေဝ် ဂကောမ်တံဏအ် ပါလုပ်ဒၟံင်ရောင်ဂှ် ဟီုစဂွံရ။
ဂၠိုင်ကဵုသၞာံ ဒးသ္ပပဓာန်ဒၟံင် ကုဂၠံင်ဍာ်တုဲ တၠအဝဵုပၞာန်တအ် သ္ဂောအ်ကလေင်အုပ်ဓလီု သ္ကုတ်ဂၠံင်ရေဝ်-ဇြပ်ဗုဂှ်လေဝ် ပၟိက်မဇၞော်တဴရ။သီဂွံဂၠံင်ဂှ်မှ သ္ဂောအ်ကၠောန်ပေဲါရုဲမာဲ အလန်ဒုတိယ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင် ဇြပ်ဗု၊ရေဝ်တအ် ၜိုဟ်ၜိုဟ်သြိုဟ်ဩိုဟ်မာန်ရ။တုပ်သာ်ဂှ်ကီု ဂၠံင်ကွဳပၟတ် မတ်မလီု-ထဝဲါ မဒးကၟာတ်လဝ်ဂှ်လေဝ် သ္ဂောအ်ကလေင်ပံက်မာန်ရ။ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂၠံင်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် စၟတ်(၈)ဂှ် ပရေင်ဍုင်ကွာန်ကီု၊ပရေင်ပၞာန်ကီု၊ပရေင်ပိုန်ဒြပ်ကီုဂှ် ပၟိက်မဇၞော်ဒၟံင် သွက်အလဵုသဳပၞာန်တအ်ရ။ပြဟ်ပြဟ်ဏအ်မ္ဂး တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဒးသ္ပပဓာန်ဒၟံင်ကု သၞေဟ်ဂၠုင်မၞုံပ္ဍဲကွာန်အစေင် မပ္တံ ပၠံင် ဇြဟတ်မၞိဟ်၊ဇွောအ်မတအ်ရ။လဆောဝ်မ္ဂး စကာဒၟံင် သၞေဟ်ဂၠုင် ကွာန်တံင်ပရင်၊ကွာန်ကအ်ဍောတ်၊ကွာန်သၞေဟ်ကြုက်တအ်နွံဒၟံင်ရောင်ဂှ် ညးကွာန်တအ် ဟီုလဝ်နွံတဴရ။
နိဂီု (သရုပ်ဇာတ််)
ပ္ဍဲကာလလၟုဟ်ဝွံ ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ဏအ် ဂကောမ်ပၠန်ဂတးတအ် ပြဝပွံက်မုက်ပၞာန်ဂှ် အောန်စှ်ေကၠုၚ်ဒၟံင်လေဝ် ဟီုစဂွံရ။ မွဲနဲတုန် ပြဝမတတ်ဗတိုက် ကောမ်ကု ပြဝမကၠတ်ပန်တအ်ဂှ်ဟေင် ဝေင်ဒၟံင်ပၞာန်ဂှ် ဂွံညာတ်ကေတ်ရ။မွဲလ္ပာ်ဂှ်လေဝ် ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ဟွံယှအ်ဇဲတုဲ ထပက်ဒၟံင် ပၞာန်ရ။မုဟိုတ်ရော ဟီုမ္ဂး ဟိုတ်နူ သ္ဂောအ်ကၠောန်ပေါဲရုဲမာဲ သှ်ေဒၟံင် ၄၀ တ္ၚဲပြင်င်ဂှ်ရ ဝေင်ဒၟံင်ပၞာန်ရ။ ဂၠံင် ရေဝ်-ဇြပ်ဗုဂှ် သွက်ကံင်ဇြဳပၞာန်သၟးဟွံသေင် သွက်ဂကောမ်ပၠန်ဂတးတအ်လေဝ် ပရေင်ပၞာန်ကီု သီုကုပရေင်သိက္ခာလေဝ် ပၟိက်မဇၞော်တဴရ။ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ထပက်ဒၟံင်ပၞာန် နကဵုအကြီု “ရန်တၟအ်ဟွံဍိုက်ပေင်ကီုလေဝ်၊ရန်တၟအ် ညံင်ဟွံဂွံလီု”ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဂၠံင်ရေဝ်-ဇြပ်ဗုဂှ် ကံင်ဇြဳပၞာန်တအ် ကလေင်အုပ်ဓလီုမာန်ဒၟံင်ဟာဂှ် ပိုယ်သ္ဒးဆက်တုဲ မင်ကျောဝ်အာပၠန်ရ။
