နိဒါန်
သၞာံ (၂၀၂၆) ပ္ဍဲအကြာဂိတုအဝ်ဂက် စၟတ်တ္ရဲ (၁၄) စဵုကဵုစိုပ် ဂိတုသာပ်တေမ်ဗာ စၟတ်တ္ရဲ (၁၄) ဏံဂှ် ပဋိပက္ခပၞာန် ဆက်တုဲကတဵုဒှ်မံင် ပ္ဍဲတွဵုရးဍုင်မန်ရ။ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ရေဝ်ဂှ် အကြာ ဒပ်ပၞာန်ဗၠးၜးကောန်ဂကူကရေင် (KNLA) ကေုာံ ဒပ်ပၞာန်တၠအဝဵုတံ ပေါဲဗတိုက် ကတဵုဒှ်လဝ်နွံတုဲ ပ္ဍဲပွိုင်ဍုင်ကျာ်ထဝ် ဟိုတ်နူတၠအဝဵုပၞာန်ဗၟာတံ ပန်စုတ်နကဵုလွဟ်ဇၞော် အကြာကွာန်တံဂှ်တုဲ ညးဍုင်ကွာန်တအ် ဒးစုတိချိုတ်အာလဝ်နွံရ။ ပ္ဍဲဂိတုအဝ်ဂက် စၟတ်တ္ၚဲ (၁၉) ဂှ် ကွာန်ဇြဳပျံၚ် (ဇီးပြောၚ်းရွာ) ကေုာံ ပ္ဍဲဂိတုသာပ်တေမ်ဗာ စၟတ်တ္ၚဲ (၆) ဂှ် ကွာန်ညံၚ်ထံက် (ညောၚ်ထောက်ရွာ) တံဂှ် လွဟ်ဇၞော်ခတိုဟ်လဝ်တုဲ ကောန်ၚာ် (၂) တၠ ဒးချိုတ်အာတုဲ သ္အာၚ်နူဂှ် (၁၂) တၠ ဒးလဝ်ဝပ်နွံရ။
ၜိုန်ရပေါဲဗတိုက်ဗလးတိ ဆက်ဒှ်မံၚ်ကီုလေဝ် ပ္ဍဲအခိၚ်ကာလဏအ် ပရေၚ်ချဳဒရာၚ်ပၞာန် နူဂကောံရပ်လွဟ်မန်တံဂှ် ဟိတ်ဇြမံၚ်ရ။ ဆ္ဂး သ္ၚဳရံၚ်အာ လိခ်လလောၚ်တြး တ္ၚဲပၠန်ဂတးမန် မရနုက်ကဵု (၇၉) ဝါ နူဂကောံပၠတရဴပၠန်ဂတးမန် မတွံဂး ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ၊ ကံၚ်ဇြဳဖက်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် ကေုာံ ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (ဗ္တိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်) တံမ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် အစဳဇန်ဓါန်ဂတ ဂကောံဂမၠိုၚ်တံဂှ်ရောၚ်။ ပ္ဍဲလိခ်လလောၚ်တြးဂမၠိုၚ်ဝွံ ပွမဗ္တိုက်သရိုဟ် သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန်အိုဿီု၊ ပွမဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုၚ်ဖက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ ကေုာံ အခေါၚ်ကံကုသဵုမန် မန်ညံၚ်သ္ဂောံဖန်ဖက်ကေတ်မာန်တံဂှ် ဒှ်တိုၚ်ပ္ကဴတုပ်သၟဟ်ရ။ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ဂၠံၚ်တရဴဓမံက်ရုပ်ရဴ သွက်ဂွံစိုပ် တိုင်ပ္ကဴမတုပ်သၟဟ်တအ်ဂှ် တၞဟ်ခြာမံင်ရ။ ဂကောံလ္ၚဵုတံ စွံအဓိကကဵု ပွမတဝ်စၞေဟ်ရပ်လွဟ် ကေုာံ ပွမဒက်ပ္တန်ဒပ်ပံၚ်ကောံတုဲ ဂကောံလ္ၚဵုပၠန်ဂှ် ပတဝ်က္ဍိုပ်ကဵု တက်ကျာပရေင်ဍုင်ကွာန် ကေုာံ ဂၠံင်တရဴပရေင်ဍုင်ကွာန်ဟေၚ်ရ။
တိုၚ်ပ္ကဴမွဲစွံ ဂၠံၚ်တရဴတၞဟ်ခြာ
ရံၚ်ကဵုလိခ်လလောၚ်တြး ဂကောံမန်နာနာမ္ဂး ပွမဗ္တိုက်သရိုဟ် သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ကေုာံ အခေါၚ်အရာ ကောန်ဂကူမန် ညံၚ်သ္ဂောံမံက်ဂတဝ်မာန်တံဂှ် ဒှ်သ္ဇိုၚ်တုပ်သၟဟ်ရ။ ပွမဗ္တိုက်ထပိုတ်ကၠေံ ရိုဟ်ကၞက်သၞောတ်တၠအဝဵုပၞာန် ကေုာံ သၞောတ်တၠအဝဵုနာနာ၊ ပွမဒက်ပ္တန်ဍုၚ်မန် မၞုံကဵုအခေါၚ်ကံကုသဵုဇကု ဇကုဖန်ဖက်ကေတ်မာန် ကေုာံ ပွမဒက်ပ္တန် ကၟိန်ဍုၚ်ဖေဝ်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳ သာ်ဝွံ ရန်တၟံလဝ်ရောၚ် ကံၚ်ဇြဳဖက်ဒရေဝ်ဍုၚ်မန် (MSFC) လလောၚ်တြးလဝ်ရ။
နကဵုဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (ဗ္တိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်) ဝွံလေဝ် လိက်ကသုက် (NCA) ကေုာံ သၞောဝ်ဥပဒေအုပ်ဓုပ်ဍုၚ် (၂၀၀၈) တံဂှ် သွက်ဂွံဇမၠိၚ် အာယုက်ပၞာန်ရဒှ်တုဲ ဟွံဒုၚ်တဲ၊ အခေါၚ်အရာဂကူမန် သ္ဂောံကလေၚ်စိုပ် ပ္ဍဲတဲမန်မာန်ဂှ် နကဵုဂၠံၚ်တရဴပေါဲဗ္တိုက်ရပ်လွဟ်ဟေၚ် ပတဝ်အာက္ဍိုပ်တုဲ ဒပ်ပံၚ်ကောံမွဲ ညံၚ်သ္ဂောံမံက်ဂတဝ်ဂှ်လေဝ် ဂ္စါန်ဒက်ပ္တန်အာရောၚ် လလောၚ်တြးလဝ်ကီုရ။
ဆ္ဂး ပ္ဍဲအရာတိုၚ်ပ္ကဴမတုပ်သၟဟ် ဒှ်ကၠာကီုလေဝ် ဂကောံရုဲစှ်ဂၠံၚ်တရဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် တၞဟ်ခြာလေဝ် နွံတဴရ။ နကဵုဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (NMSP) ဝွံ ပြသၞာပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မတွံဂး ကၟိန်ဍုၚ်ဖက်ဒရေဝ်ဒဳမဝ်ကရေဇြဳဇေတ်တ် ဒက်ပ္တန်ဟွံမာန်ဏီဂှ် ဒှ်တမ်ပြသၞာမူလတုဲ သှ်ကလးနနဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မွဲကဆံၚ်မှ ပရေၚ်ၜိုဟ်လလံ ကၟိန်ဍုၚ် တန်တဴဗိုန်ခိုၚ် အဓါန်မလအ်ဍာ်ဇမၠိၚ်ဂှ် ကလိဂွံမာန်ရောၚ် စှ်ေစိုတ်တုဲ နူပေါဲသဳကၠဳပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မွဲကဆံၚ် ပရေၚ်ပြံၚ်သၠာဲပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် မဍိုက်ပေၚ်ကုအဓိပ္ပါဲ ဂွံမံက်ကၠုၚ်မာန်ဂှ် ဂ္စါန်လွဳမံၚ်ရောၚ် ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ လလောၚ်တြးလဝ်ပရိုၚ်ရ။
မွဲအခိၚ်ဓဝ် နကဵုဂကောံမန်နာနာတံ သွက်အခေါၚ်အရာဗၠးၜးဂကူ ပါလုပ်ပူဗိုၚ်လုပ်ကေတ်တာလျိုၚ် ပ္ဍဲလၟေၚ်ကမၠောန်ပၠန်ဂတးအိုတ်တုဲ အကြာသၟတ်မန်ဂမၠိုၚ်လေဝ် စွံအာရီု ကုပရေၚ်ပံၚ်တောဲအာက္ဍိုပ် (Collective Leadership) ညိဂှ် ဂကောံသၟတ်မန်လညာတ်တၟိ ညံၚ်သ္ဂောံဓမစစဂကောံသၟတ်မန်လညာတ်တၟိ (MYPO) အာတ်မိက်လဝ်ကီုရ။ ဗွဲတၟေၚ် ပွမအာတ်မိက်တဴ “လညာတ်မွဲ၊ ဂၠံၚ်တရဴမွဲ ကေုာံ တိုၚ်ပ္ကဴပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲ” ညံၚ်သ္ဂောံကလိဂွံမာန်ဂှ်မ္ဂး ထံက်ထ္ၜးမံၚ် ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်န် အကြာဂကောံမန်နာနာတံရောၚ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်န် ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန် နွံပၟိက်ကၠုၚ်
ဆက်လ္ၚတ်ရံၚ်အာ အတိုၚ်လိခ်လလောၚ်တြး တ္ၚဲပၠန်ဂတးမန် မရနုက်ကဵု (၇၉) ဝါတံမ္ဂး ပရေၚ်ထံက်ထ္ၜး မပ္တံကဵု ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်န် ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲ အကြာဒြဟတ်ပၠန်ဂတးမန်ကီု သီုပရေၚ်ဒုၚ်လျိုၚ် လ္တူညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ်ဟေၚ် ဂၠိုၚ်တဴရ။ ပ္ဍဲကဏ္ဍပၞာန်၊ ပ္ဍဲကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ဂကောံပၠန်ဂတးမန်နာနာတံ ညံၚ်သ္ဂောံပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ နဇိုၚ်နတဲတုဲ အလဵုအသဳပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် ညံၚ်သ္ဂောံ ဒက်ပ္တန်ကီု၊ ပရေၚ်ဂီုကၠီု ကေုာံ အခေါၚ်ဒုၚ်စသိုၚ် ညးဍုၚ်ကွာန်တံဂှ်လေဝ် ညံၚ်သ္ဂောံစဵုဒၞါမၚ်မွဲအာအိုတ်ညိဂှ် သမဂ္ဂကွးဘာတက္ကသဵုမတ်မလီု ကေုာံ ဂကောံဇြဟတ်ရာမညဖက်ဒရေဝ် ခေတ်တၟိ (NRFF) တံ ဖ္တိုက်ဖ္အောဝ်လဝ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
ယြဴတင်ဂမၠိုၚ်ဝွံ ထ္ၜးတဴ ဒဒှ်ရ အကြာဒြဟတ်ပၠန်ဂတးမန်ဂှ် နွံပၟိက်ကၠုၚ်ကဵု ကိစ္စပံၚ်တောဲ ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်ယျရောၚ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။ ဒြဟတ်ပၠန်ဂတးမန်ဂမၠိုၚ် ၜိုန်ရဂၠံင်တရဴ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဟွံတုပ်သၟဟ်ကီုလေဝ် ကၞောတ်တဲ ပ္ဍဲပရေၚ်ဂကူမန်မ္ဂး မ္ဒးကောံကလောံ မ္ဒးဂပ်ဝ်ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်တုဲ ညံၚ်သ္ဂောံဒှ် မွဲကသပ် မွဲဂၞန်ဂှ် ပၟိက်ဇၞော်တဴရ။
နိဂီု
သရောပ်တုဲ ဒးသ္ၚဳဂၠိပ်မ္ဂး ဟိုတ်ဒြဟတ်ပၞာန်မန် ဍန်ဍောတ်တုဲ ပၠန်ဂတးမန် ဟွံအံၚ်ဇၞး ဟွံသေၚ်၊ ပကတိဒြဟတ်ဏံဂှ်ရ ဟွံကောံကလောံ၊ ဟွံမွဲသၟဝ် က္ဍိုၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မွဲဂှ်ဟေၚ် ဒှ်အဓိကတၚ်ကော်ဆော ပၠန်ဂတးမန်ရ။ ၜိုန်ဂၠံၚ်တရဴဟွံတုပ်သၟဟ်အိုတ်ကီုလေဝ် သ္ပအစာံကဵုဖဵုပရဲဂကူမန်တုဲ ပ္ဍဲကဏ္ဍပၞာန်၊ ပ္ဍဲကဏ္ဍပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တံဂှ် ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ နဇိုၚ်နတဲဂှ်ဟေၚ် ကဵုသ္ဂုတ်သွာတ် ကုအယောၚ်အလာ ပရေၚ်ပြံၚ်သၠာဲ ပၠန်ဂတးမန်ရောၚ်။
“တၚ်ဒတူလိုၚ် ဂလာန်ပတှ်ေဟွံတုပ် နဲကၠောန်တၞဟ်ခြာ ကဵုဒှ်ကၠာရ ရန်ပတဝ်အာကဵု ပရေၚ်ပကူမန်တုဲ မန်အပ္ဍဲဍုၚ် မ္ၚးဍုၚ်ညးဂမၠိုၚ် ညံၚ်သ္ဂောံကောံကလောံ ချပ်ဇန်သဳကၠဳမွဲစွံမာန်ဂှ် စွံတၚ်ပတဝ်က္ဍိုပ် ကၠောန်ၜိုတ်ရေၚ်တၠုၚ်အာရောၚ်” ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ ဂးလဝ်ရ။ တုပ်သာ်ဂှ်ကီု “ပေါဲဗ္တိုက်တ္ၚဲဏံဝွံ တန်တဴမံၚ် ကုဇြဟတ်ဒပ် ဇြဟတ်ညဳသာဂကူရောၚ်” ဗော်ဍုၚ်မန်တၟိ (ဗ္တိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန်) ကဵုလဝ်သမ္တီဂှ်ရ
အဓာန်ဂတဏံ ဂကောံပၠန်ဂတးမန်နာနာတံ သာ်လဵု၊ ဗီုပြၚ်လဵု ပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်အာ ပ္ဍဲပရေၚ်ဂကူမန်တံရောဂှ် ဒှ်တၚ် သ္ဒးမၚ်ကျောဝ်မွဲရောၚ် မ္ဒးပ္တိုန်ထ္ၜးဏာရအဴ။
ဗဵုရုပ်ဂမျိုၚ်ဒၞာဲဏံညိ➜
