နိဒါန်
စပ္တမ်နူ ပၞာန်သီအဝဵုတုဲဂှ် ဂကောမ်မသ္ပစၞးဂကူ၊ ဂကောမ်မစဵုဒၞါဒေသတအ် ပံင်ကောမ်ကီု၊ ပါ်တိတ်ကီု၊ ဗဒှ်ဒပ်တၟိလေဝ်ကီု ဂွံညာတ်ဒၟံင် စဵုတ္ၚဲဏအ်ရ။ ပ္ဍဲပၠန်ဂတးမန်လေဝ် သာ်ဂှ်ကီု၊ နကဵုယၟု ဒပ်ဆီမန် ဒပ်တၟိမွဲ ထပ်မံက်တိတ်ကၠုင်ကီုရ။
ဟိုတ်နူ ဒပ်ဆီမန် မံက်ကၠုင်ဂှ်ရ အကြာဂကောမ်ပၠန်ဂတးတအ် ပွမစိုတ်လုပ်စဂှ်လေဝ်ကီု ပွမပ္တိတ်သၟာန်ဂှ်လေဝ်ကီု ဒှ်ကၠုင်နာနာသာ်ရ။ ညးမက္ဍိုက်ပ် ဒပ်ဆီမန်ဂှ် စုက်လုက်ဒၟံင် ကုဗော်ဍုင်မန်တၟိဂှ်လေဝ်ကီု၊ ပရေင်ဆက်ဆောမ် ကောမ်ကု ပရေၚ်သ္ပသမ္တီ နဒဒှ်မဟာမိတ် ကုဒပ်ဆီမန်ဂှ်ကီု၊ မပ္တံ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် ကောမ်ကု ဒပ်မန်ရာမည သာ်ဝွံ ဂကောမ်ပၠန်ဂတးမန်တအ် နွံဒၟံင်ရတုဲ မုဟိုတ်ဂွံထပ်မံက်တိတ်ကၠုင် နဒဒှ် ဒပ်တၟိမွဲရောတံဂှ် ဒှ်တၚ်သၟာန်ဂမၠိုၚ်ရ။
ဒပ်သၟတ် သၟတ်မက္ဍိုက်က္ဍိုပ်
ဒပ်ဆီမန်ဂှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲသၟတ်မန် ဂိတုဒဳဇြေမ္ဗာ (၂၈) သၞာံ (၂၀၂၅) ဂှ် ဒက်ပတန်လဝ် နကဵုသၟတ်အယုက် အကြာ (၁၈-၃၅) ရောင် နူဌာန်ပရိုၚ်ဗၠးၜးမန် (IMNA) မွဲကဆံင် ဂွံတီကေတ်ရ။ ဆ္ဂး ပ္ဍဲဂိတု ဝှာပ်ဘျဝ်ဝါရဳ သၞာံဏအ်မှ ညးဂမၠိုင် စတီကၠုင် ဒပ်ဆီမန်ရ။ ပ္ဍဲဂိတုမာဆ် (၈) ဂှ် ဒပ်ဆီမန် စကော်တိုန် ကောန်သဂံင်တၟိတအ်ရ။ အတိုင်လိခ်ကော်ဘိက်ဂှ်မ္ဂး ” ညံင်သၟတ်တအ်ဂမၠိုင် က္ဍိုက်ပ်တုဲ ညံင်ဂွံဗ္တိုက်သရိုဟ်အာ တၠအဝဵုပၞာန်” ရဴဝွံ ပါလုပ်တုဲ နဒဒှ်ဂကောမ် နကဵုရန်တၟအ်ဟေင် ဒက်ပတန်ဒၟံင်ရောင် ထမံက်လဝ်ရ။
ပါဲနူဂှ်ပၠန် ” လ္တူနူကဵုပရေင်ဍုင်ကွာန်ဂှ် ကဵုအာဖျုန်ပရေင်ပၞာန်ဟေင်ရ။ လၟုဟ်လေဝ် ပ္ဍဲကဵုပိုဲတံ ဇြဟတ်မၞိဟ်၊ ဇြဟတ်လွဟ်လနက် ဍိုန်လျမံင်ဏီ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ နကဵုသၞောတ်ဒမၠုက် လုပ်အာပေါဲဗ္တိုက် ကရောံဒပ်မဟာမိတ်တံကၠာရ။” ရဴဝွံ ညးမၞုံအခေါၚ်ဟီုဂး မာံယဿနန် ဟီုလဝ် ကုဌာန်ပရိုင်ဗၠးၜးမန်ရ။ ဒပ်ဆီမန်ဝွံ ပံင်တောဲ ကုဒပ်မဟာမိတ်တအ်တုဲ လုပ်ဒၟံင်ပေါဲဗတိုက် လ္တူဂၠံင်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင် စၟတ် (၈) သ္ကုတ်ဂၠံင် ရေဝ်-ဇြပ်ဗုရ။
ပံင်တောဲလုပ်ဒၟံင်ပေါဲဗ္တိုက် ကရောံဒပ်ပၠန်ဂတးမန်တအ်ယျဟာ
သၞာံ (၂၀၂၆) ပ္ဍဲဂိတုဨဗြဴ (၄) ဂှ် ဒပ်ဆီမန် လလောင်ပတိတ်လဝ် ပရေင်ချဳဓရိုင်ပၞာန်မွဲတုဲ ပ္ဍဲဂိတုမေ (၆) ဏံဂှ် ပရေင်ချဳဓရိုင်ပၞာန် ပွိုင်မွဲဂိတုဂှ် ထပ်ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။ အတိုင်မပ္တိုန်ထ္ၜးလဝ်မ္ဂး နကဵုလွဟ်ဇၞော် (Rocket ) ပန်လဝ်တမ်ဒပ်အမၠံက် စၟတ် (၃၁၆) ဂှ်ကီု၊ ကေတ်ဒၟံင်ဂီုကၠီု ပွဳပွူဂၠံင်ဇၞော်ကၟိန်ဍုင်ဂှ်လေဝ်ကီု၊ ပံင်တောဲ ကုမဟာမိတ်တအ်တုဲ ဗတိုက်လဝ်ကရောင်ပၞာန်ဗၟာမွဲဂှ်လေဝ်ကီု ထမံက်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဗွဲတၟေင်ဂှ် ပေါဲဗတိုက်မဒှ်ကၠုင် ပ္ဍဲဨဗြဴ (၆) အကြာကွာန်အံင်သာယာ ကဵုကၞေင်တၟအ်ဂှ် ပံင်တောဲ ကုဒပ်မန်ရာမည၊ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုင်မန်၊ တမ်ဒပ် စၟတ်(၈၀၀၁)-ရေးပြောက်ကျားတပ် တအ်ရောင် ဒပ်ဆီမန်ပတိုန်ထ္ၜးလဝ်ရ။
ဆ္ဂး ဆေင်စပ် ကုပေါဲဗတိုက်ဂှ်တုဲ ဒပ်မန်ရာမည ကဵု ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန်တအ် ဟွံထမံက်လဝ် ယၟုဒပ်ဆီမန်ဂှ်လေဝ် ဂွံညာတ်ကေတ်ရ။ ပ္ဍဲလိခ်လလောင် ရေးပြောက်ကျားတပ်ဂှ်ဟေင် စုတ်လဝ်ယၟု ဒပ်ဆီမန် (MBA) ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာဏံဝွံ ဒှ်ကၠုင်တင်သၟာန် ပရေင်သ္ပစၟတ်သမ္တီ ကုဒပ်ဆီမန်ရ။
အကြာပၠန်ဂတးမန်တအ် ပွမပြိုၚ်ပ္ကာန် ဒှ်ကၠုၚ်မာန်ဟာ
ရံင်ကေတ် ပရေင်က္ဍိုက်က္ဍိုပ် ဒပ်ဆီမန်ဂှ်မ္ဂး ညးမလုက်စုက်ဒၟံၚ် ကုဗော်ဍုင်မန်တၟိ (NMSP) ပါလုပ်ဒၟံင်ဂှ် ထေက်ကဵု စိုတ်သ္ဒးလုပ်စရ။ ဗွဲတၟေင် ညးမက္ဍိုက်က္ဍိုပ် မာံဆာန်လွဳဂှ် ဒှ်ကောန် ဥက္ကဋ္ဌဗော်ဍုင်မန်တၟိ နာဲဟံသာတုဲ ညးက္ဍိုက်က္ဍိုပ်ပရေင်ပၞာန် မာံအာကာဂှ်လေဝ် ကေင်ယိုက်ဂၠေင်လဝ် နဒဒှ် (PA) နာဲဟံသာ မွဲတၠကီုရ။ ပြဟ်ဟ်ဏအ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိဝွံ ထပက်လဝ်လိက်ကသုက် (NCA) တုဲ ကေတ်လဝ်ဓဝ်ၜိုဟ်လလမ် ကုဒပ်ပၞာန်ဗၟာရ။ ဒပ်ဆီမန် ပါ်တိတ်ကၠုင်လဝ်ဂှ် ဟိုတ်နူ ပရေင်ဒတူလိုင်ဗော်ဍုင်မန်တၟိဏောင် ဟီုမ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ (၂၀၂၅) တုဲကၠုင်တေအ် ဗော်ဍုင်မန်တၟိ-ဗတိုက်သရိုဟ်တၠအဝဵုပၞာန် (NMSP-AD) အဃောမပါ်တိတ်ဂှ် မုဟိုတ်ဟွံပါကၠုင် ကရောမ် (AD) တံရောဂှ် ဒှ်တင်သၟာန်မွဲရ။ ပၠန်ဂတးဂှ် လဇုဲကီု ပြဟ်ကီု ဟွံမွဲ။ နကဵုဒပ်ဆီမန်ဂှ် သ္ဇိုင်ပရေင်ဍုင်ကွာန် ပံင်ကောမ်မာန် ကု (NMSP-AD) နွံဒၟံင်ကီုလေဝ် ပါ်တိတ်ကၠုင်နကဵုတၞဟ်ခြာမွဲဂှ်မ္ဂး အကြာဒပ်ပၠန်ဂတးမန်တအ် မပ္တမ် ဓရ်ပတှ်ေညးသ္ကအ်၊ ပရေင်အာက္ဍိုပ်၊ သွာင်မဟာဗျူဟာ ဟွံတုပ်ညးသ္ကအ် တၞဟ်ခြာဒၟံၚ်ရောၚ် မံက်ဂတဝ်ဒၟံင်ရ။ ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပ္ဍဲဒေသမန်ဂှ် ဒပ်မန်ရာမည၊ ဒပ်ပၠန်ဂတးဍုၚ်မန် ကောမ်ကု ဒပ်ဒေသတၞဟ်ဟ်တအ် နွံဒၟံင်ကီုလေဝ် ဒပ်ဆီမန် မံက်တိတ်ကၠုင်ဂှ် အကြာဒပ်ပၠန်ဂတးမန်တအ် ပွမဒြဟတ်ပြးဇးအာမာန်ရောင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
နိဂီု
သရုပ်ထောအ်မ္ဂး ဒပ်ဆီမန် မံက်တိတ်ကၠုင်ဂှ် ဒပ်မဒစဵုဒစးတၠအဝဵုပၞာန်ဗၟာတၟိမွဲ ဂၠိုင်တိုန် ပ္ဍဲဒေသမန် ၜိုန်ဒှ်ကီုလေဝ် ပွမဒတူလိုင်ဍာ်ဇမၠိင်၊ ပရေင်ပၞာန်နတဲ၊ ပရေင်ဆက်ဆောမ်မဟာမိတ် အကြာဒပ်ဆီမန်တအ်ဂှ် ဆက်တုဲသ္ဒးမင်ကျောဝ်ဒၟံင်ဏီရ။
ပါဲနူဂှ်ပၠန် ပ္ဍဲပရေင်ဍုင်ကွာန်မန်ကီု ပ္ဍဲပရေင်ပၞာန်မန်ကီုတအ်ဂှ် ဂကောမ်ဂၠိုင်တဴမ္ဂး အကြာမွဲဂကောမ် ကေုာံ မွဲဂကောံ ပရေင်ပညဳပညပ် ဝါတ်ကၠုင်ဒှ်မာန်တုဲ ဇီုကပိုက်အာ ပရေၚ်ညဳသၟဟ်ဂကူမာန်ရ။ ဆ္ဂးကီုလေဝ် ရံၚ်ကဵုပရေၚ်မံက်ဂတဝ် ဒပ်ဆီမန် ဒပ်သၟတ်တံ မက္ဍိုက်ပ်ဂှ်မ္ဂး ပ္ဍဲဒစဵုဒစးတၠအဝဵုပၞာန်ဗၟာဂှ်ဟွံက အပ္ဍဲကဏ္ဍပရေင်ဍုင်ကွာန် ကဵုပရေင်ပၞာန်တအ်ဂှ် သၟတ်မန်တအ် စိုတ်မိက်သ္ဂောအ်ပါလုပ် ဂၠိုင်ဒၟံင်ရောင်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ။
ဟိုတ်ဂှ်ရ ညံင်ရဴ “ချာတာပၠန်ဂတးမန်” ဂှ်ကီု နကဵုအလုံဒြဟတ်ပၠန်ဂတးမန်တအ် တင်မဒစဵုဒစးတၠအဝဵုပၞာန်တုပ်၊ တၚ်လစွံစိုတ်ပၠန်ဂတးတုပ် ကေုာံ တၚ်ရန်တၟအ် ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်တုပ်တံဂှ် ပွမပညဳပညပ်ညးသ္ကအ်တုဲ သ္ဒးဂိုတ်ဂ္စာန်ဒက်ပတန်အာထေက်ရောင်။ ဟွံသေင်မ္ဂး ဂကောမ်တအ် ဂၠိုင်တိုန်တုဲ ပွမပြိုင်ပ္ကာန် ဒၞါဲညးမအာက္ဍိုပ်တအ် ဂၠိုင်တိုန်မ္ဂး ဇြဟတ်ပံင်ကောမ် ကေုာံ ဓဝ်ညဳသာ အောန်စှ်ေအာတုဲ ဇီုကပိုက်အာကဵု ပရေင်ဍုင်ကွာန်မန် ဍာ်ဇမၠိင်မာန်ရောင်။
